Het vierogenprincipe verwijst naar procedures en processen waarbij een waarborg ingebouwd is. Daardoor dient een tweede persoon naar de situatie of materie te kijken en al dan niet goedkeuring te geven. Hij of zij fungeert dan als een tweede paar ogen, waar de vier ogen naar verwijzen.
Redenen voor het vierogenprincipe Het vierogenprincipe wordt vooral ingezet om fouten en misbruik vroegtijdig te ondervangen. In bepaalde administratieve systemen is goedkeuring van een collega nodig voor een werknemer verder kan met zijn of haar proces. Hierdoor wordt de kans op het doorvoeren van fouten verkleind, omdat deze idealiter door de controlerende collega worden ondervangen. Ook kan, bijvoorbeeld bij het overmaken van geldbedragen, moeilijker frauduleuze overboekingen worden verricht, omdat een extra collega erbij betrokken is. Een bedrijf kan er daarnaast voor kiezen om functies te (onder)scheiden en verschillende functies en afdelingen van verschillende mogelijkheden en taken te voorzien.
Wettelijke verplichting Binnen de kinderopvangbranche is het vierogenprincipe wettelijk verplicht. Hier houdt dit in dat er te allen tijde een tweede volwassene moet kunnen meekijken met een pedagogisch medewerker. Dit betekent ook niet dat dit te allen tijde moet gebeuren, maar wel dat de mogelijkheid tot meekijken moet bestaan.
Binnen beroepsgroepen wordt via protocollen soms ook het vierogenprincipe verplicht gesteld, bijvoorbeeld bij beroepen in de zorg.
Inzet Het vierogenprincipe wordt in verschillende branches ingezet, zoals de hierboven genoemde kinderopvang, administratie en de zorg. Maar ook op andere plekken wordt aangeraden gebruik te maken van het principe. Zo raadt Vereniging Eigen Huis aan de Vereniging van Eigenaren van een pand gebruik te laten maken van een controle. Ook op landelijk niveau zien we een vorm van het vierogenprincipe terug; de driedeling van de machten die veel moderne democratieën aanhouden, bestaat uit een uitvoerende macht, die door de andere twee machten, de rechterlijke en de wetgevende, wordt gecontroleerd.
Uitdagingen en kritiek Het vierogenprincipe eist een extra check en daarmee extra tijd. Door grote personeelstekorten in de kinderopvang bleek in 2023 dat het principe daardoor als een extra belasting werd ervaren die niet altijd nagekomen kon worden. Een vergelijkbaar probleem bleek in 2025 onder apothekersassistenten te bestaan, waardoor mogelijk de verkeerde medicijnen verstrekt werden wanneer de tweede check niet plaats kon vinden.
Daarnaast wordt in gevallen waar nog geen sprake was van een vierogenprincipe de invoering van processen met controles wel ervaren als een vorm van wantrouwen. In 2021 dacht de Minister voor Rechtsbescherming erover om advocaten enkel gezamenlijk toe te laten tot de Extra Beveiligde Inrichting. Peter Plasman, zelf strafrechtadvocaat, sprak toen van een 'motie van wantrouwen tegen de strafrechtadvocatuur'.
Categorie:Wet Categorie:Administratie Categorie:Kinderopvang