De Vlaamse Club voor Kunsten, Wetenschappen en Letteren, ook bekend als de Vlaamse Club Brussel, is een Belgische vereniging zonder winstoogmerk die op 5 juli 1923 in Brussel werd opgericht door August Vermeylen. Het is een van de oudste nog bestaande Vlaamse culturele verenigingen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Geschiedenis
Oprichting en pioniersjaren (1923–1940) De vereniging werd op 5 juli 1923 opgericht met als doel Vlaamse intellectuelen in Brussel samen te brengen rond kunst, wetenschap en letteren. De oprichtingsakte verscheen op 28 september 1923 in het Belgisch Staatsblad.Belgisch Staatsblad, 28 september 1923, ondernemingsnummer 0406.730.106 Vermeylen was de eerste voorzitter en bleef dit tot 1929. De vereniging ontstond vanuit de noodzaak voor Nederlandstalige intellectuelen om in hun eigen moedertaal academisch te kunnen uitwisselen en bij te dragen aan de samenleving, in een tijd waarin het Frans de dominante taal was in het Belgische openbare leven.
Tot de medeoprichters en eerste bestuursleden behoorden onder meer Albéric Carnoy, Ernest Claes, Fernand Toussaint van Boelaere, Alfred Hegenscheidt en Raoul Hoornaert. Een handgeschreven oprichtingsledenboek uit circa 1923 met namen, titels en adressen van de stichters behoort tot de oudste documenten van het clubarchief. Onder de vroege leden bevonden zich ook Edward Anseele, Frans Daels, senator Albéric Delwart en andere prominente Vlamingen.
Na Vermeylen volgden Herman Teirlinck (1929–1930) en I. Vander Ghinst (1930–1932) als voorzitter. Vanaf 1932 nam Julien Kuypers het voorzitterschap over, dat hij – met een onderbreking tijdens de Tweede Wereldoorlog – tot 1946 zou bekleden.
Oorlogsjaren en naoorlogse periode (1940–1965) Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de club overgenomen door aanhangers van de Nieuwe Orde, met A. Ghijsels als voorzitter (1941–1945). Na de bevrijding nam Kuypers het voorzitterschap opnieuw op zich, gevolgd door Franz De Backer (1947–1954) en Leo Van Hoorick (1954–1964). Onder Van Hoorick bereikte de club haar hoogste ledenaantal: 505 leden in het seizoen 1960–1961.
In 1964 ontstond een korte overgangsperiode met een driehoofdig bestuur bestaande uit P.J. Brat, Herman Liebaers en Marcel Luwel, waarna Luwel het voorzitterschap op zich nam (1965–1971).
Transitie en vernieuwing (1965–1995) De jaren zestig tot negentig werden gekenmerkt door een reeks opeenvolgende voorzitters. In 1984 werd Georgette Van Straelen-Van Rintel de eerste vrouwelijke voorzitter. Van 1981 tot 2009 gaf de club het tijdschrift Ons Brussel uit, opgericht door Achiel Samoy.
Recente geschiedenis (1995–heden) Eduard Celens werd in 1995 voorzitter en bekleedde deze functie ruim twintig jaar. In 2001 ontving de club de ANV-Visser Neerlandiaprijs voor Cultuur van het Algemeen-Nederlands Verbond. De prijs bedroeg € 5.000 en werd in 2003 uitgereikt ter gelegenheid van het 80-jarig bestaan. De club werd voorgedragen door Vic Anciaux.
Op 20 december 2004 werden tijdens een buitengewone algemene ledenvergadering de nieuwe statuten goedgekeurd. In 2008 werden de statuten aangepast conform de nieuwe VZW-wetgeving.Belgisch Staatsblad, 25 maart 2008, nr. 0045389
Walter De Decker volgde Celens op als voorzitter (circa 2012–2020), gevolgd door Roland Demailly (2020) en Maria-Theresia Smet (2021–2025).
Bestuurscrisis 2023 en juridische afloop In 2023 ontstond een bestuurscrisis binnen de vereniging, met twee rivaliserende fracties. De fractie-Smet publiceerde het ontslag van John Wubbe en Erwin Wolff, terwijl de fractie-Wubbe een statutenwijziging publiceerde.Belgisch Staatsblad, 12 juli 2023, nr. 0089348; Belgisch Staatsblad, 8 september 2023, nr. 0115396
Na onderzoek door de procureur des Konings bleek dat de aanklachten tegen Wubbe en Wolff vals waren. Zij werden niet-schuldig verklaard. Smet en Demailly trokken zich terug uit het bestuur.Belgisch Staatsblad, 4 juli 2024, nr. 0101100
Begin 2026 werd een voorlopig bestuur aangesteld onder voorzitterschap van Cornelis Johannes Schilt, met Filip Vanheer als penningmeester en Rob Lemeire als secretaris. De maatschappelijke zetel werd verplaatst naar de Calevoetstraat 94 in Ukkel.Belgisch Staatsblad, 18 maart 2026, nr. 0038800
Voorzitters Periode Voorzitter Bijzonderheden 1923–1929 August Vermeylen Oprichter 1929–1930 Herman Teirlinck Schrijver 1930–1932 I. Vander Ghinst 1932–1941 Julien Kuypers Eerste termijn 1941–1945 A. Ghijsels WOII 1945–1946 Julien Kuypers Tweede termijn 1946–1947 F. Toussaint Van Boelaere Letterkundige 1947–1954 Franz De Backer 1954–1964 Leo Van Hoorick Hoogste ledental 1965–1971 Marcel Luwel 1971–1974 Jeroom Depraetere 50-jarig jubileum 1974–1976 Ivo De Nijs 1976–1984 Jos Vleugels 1984–1989 Georgette Van Straelen-Van Rintel Eerste vrouw 1989–1995 Achiel Samoy 1995–ca. 2012 Eduard Celens Langste termijn ca. 2012–2020 Walter De Decker 2020 Roland Demailly 2021–2025 Maria-Theresia Smet Afgetreden 2026– Cornelis Johannes Schilt Voorlopig
Activiteiten en leden De club organiseert culturele avonden met lezingen, voordrachten en netwerkevenementen. Het ledenaantal fluctueerde van meer dan 500 leden in de jaren zestig tot ongeveer 100 in 2016.
Een van de initiatieven van de club was de toekenning van een poëzieprijs. Tot de laureaten behoren Roger M.J. De Neef, Dirk van Bastelaere, Roel Richelieu Van Londersele, Paul Rigolle en Tom Lanoye.
Tot de bekende leden behoorden onder meer Maurice Roelants, Henri Fayat, Jan-Albert Goris, Vic Anciaux, Annemie Neyts-Uyttebroeck en Els Witte.
Activiteiten De club organiseert jaarlijks een aantal vaste activiteiten:
Vrijheidssalon - maandelijkse bijeenkomst voor debat en discussie Vermeylen Lezing - jaarlijkse lezing, vernoemd naar oprichter August Vermeylen Salon Diners - zes tot acht besloten diners per jaar Jaarlijks wisselend groot project - een evenement van Europese allure
De organisatie hanteert een drieledige structuur. Het intern reglement werd goedgekeurd op 29 december 2025.
Archieven Het archief van de Vlaamse Club wordt beheerd door het Archief en Museum voor het Vlaams Leven te Brussel (AMVB). Het bevat onder meer het handgeschreven oprichtingsledenboek (ca. 1923), ledenlijsten, ALV-verslagen en bestuursoverzichten (1923–2020). Keure van Kortenberg (1312) - een van de eerste constitutionele documenten Historische bronnen De Vlaamse Club is gegrondvest op de ideeen van de Vlaamse Beweging, zoals onder meer beschreven in:
Otto Van Rees: De vlaamsche beweging (W.H. van Heyningen, 1853) De Vlaamsche Beweging (tweede editie)
De club wijst erop dat de Keure van Kortenberg (1312) - en niet de Magna Carta (1215) - beschouwd moet worden als het echte fundament van de burgerrechten: waar de Magna Carta een overeenkomst tussen edelen was, legde de Keure van Kortenberg rechten vast voor alle burgers van het Hertogdom Brabant, inclusief de gewone man. De club ziet het als haar taak dit Brabantse erfgoed op Europees niveau uit te dragen. Externe links Encyclopedie van de Vlaamse Beweging AMVB – Archief Vlaamse Club Belgisch Staatsblad (zoek op nr. 0406.730.106)
Zie ook
Vlaamse Beweging Vlamingen in Brussel Algemeen-Nederlands Verbond Edward Anseele
Categorie:Vlaamse vereniging Categorie:Cultuur in Brussel Categorie:Vereniging zonder winstoogmerk