__NOTOC__ Dit is een tijdlijn van het geschiedkundig verhaal van het gebied van het huidige Zuid-Afrika.

→Pre-koloniale tijd→De Nederlandse Kaapkolonie→De Britse Kaapkolonie→De Grote Trek→De Boerenrepublieken→Uniewording→Apartheid→De Regenboognatie→

Pre-koloniale tijd ~4.000.000 v.C. De australopithecus arriveert in Zuid-Afrika.

thumb|Schedel van Mevrouw Ples thumb|Schedel van het Taungkind ~2.500.000 v.C De australopithecus africanus arriveert in Zuid-Afrika, waarvan Mevrouw Ples en het Taungkind de bekendste fossielen zijn.

~1.500.000 v.C. De homo ergaster arriveert in Zuid-Afrika.

~115.000 v.C. De homo sapiens arriveert in Zuid-Afrika.

~15.000 v.C. De San arriveren in Zuid-Afrika.

~2.200 v.C. De Khoikhoi arriveren in Zuid-Afrika.

~200 De Bantoe arriveren in Zuid-Afrika. Begin van de IJzertijd in Zuid-Afrika.

~800 Begin van de Bantoemigratie. De Khoisan worden door de Bantoe verdreven naar de droge uithoeken van het continent.

~1000 Stichting van het bantoe Koninkrijk Mapungubwe aan de Limpopo.

thumb|De São Cristóvão en de São Pantaleão van Bartolomeu Dias 1488 De Portugese ontdekkingsreiziger Bartolomeu Dias bereikt als eerste Europeaan de Kaap de Goede Hoop. Hij noemt deze oorspronkelijk Stormkaap, maar koning Johan II van Portugal hernoemt de Kaap naar de goede hoop dat de zeeroute naar Indië binnen Portugees bereik is.

1497 De Portugese ontdekkingsreiziger Vasco da Gama vaart om de Kaap de Goede Hoop heen en ontdekt Natal op Kerstavond.

1503 De Portugese ontdekkingsreiziger António de Saldanha bereikt de Tafelbaai en verkent de Tafelberg.

1510 Aan de Tafelbaai raken de Khoikhoi slaags met de Portugezen. De Portugese ontdekkingsreiziger Francisco de Almeida en 64 Portugese zeelieden komen om het leven.

1575 De Portugese cartograaf Manuel de Mesquita Perestrelo doet een eerste poging om de kust van Zuid-Afrika in kaart te brengen.

1580 Sir Francis Drake vaart om de Kaap de Goede Hoop.

1647 Het Nederlandse schip Nieuwe Haerlem strandt aan de Kaap de Goede Hoop. Onder leiding van Leendert Janszen verblijven de gestrande Nederlandse zeelieden een jaar lang aan de Kaap. Na hun terugkeer naar Nederland krijgen Leendert Janszen en Matthijs Proot van de VOC de opdracht een verslag te schrijven over hun bevindingen.

1649 Leendert Janszen en Matthijs Proot dienen hun Remonstrantie in, waarin hun positieve bevindingen over de Kaap de Goede Hoop staan beschreven. Hierop besluiten de Heren XVII dat er een verversingspost aan de Kaap moet worden gesticht. De Nederlandse Kaapkolonie thumb|De aankomst van Jan van Riebeeck in de Kaap de Goede Hoop 1652 Jan van Riebeeck sticht de verversingspost Kaapstad namens de VOC. Begin van de Nederlandse Kaapkolonie. Bernert Willemsz Wijlant wordt als eerste blanke kind in Zuid-Afrika geboren.

1655 Begin van de mais- en wijnbouw in Zuid-Afrika.

1657 De eerste Europese boeren arriveren in Rondebosch.

1658 De eerste Indische slaven worden door de Nederlanders in de Kaapkolonie afgezet.

thumb|Afbeelding van de Khoikhoi 1659 De eerste oorlog tussen de Nederlanders en de Khoikhoi (door de Nederlanders toen nog strandlopers genoemd) breekt uit.

1665 Oprichting van de Nederduitse Gereformeerde Kerk van Zuid-Afrika.

1666 Begin van de bouw aan Kasteel de Goede Hoop.

1673 De tweede oorlog tussen de Nederlanders en de Khoikhoi (naar hun kliktaal worden de strandlopers nu hottentotten genoemd) breekt uit.

1676 De derde oorlog tussen de Nederlanders en de Khoikhoi breekt uit.

thumb|Gouverneur Simon van der Stel 1679 Gouverneur Simon van der Stel sticht Stellenbosch.

1688 De eerste hugenoten arriveren in de Kaapkolonie en stichten Franschhoek.

thumb|Expansie van de Kaapkolonie 1706 De vrijburger Adam Tas dient een aanklacht in tegen gouverneur Willem Adriaan van der Stel en wordt gevangengezet.

1713 Een pokkenepidemie velt de Kaapkolonie. Vele khoikhoi sterven hieraan.

1751 Gouverneur Hendrik Swellengrebel sticht Swellendam.

1755 Een tweede pokkenepidemie velt de Kaapkolonie.

1761 Gouverneur Rijk Tulbagh richt de eerste bibliotheek van Zuid-Afrika op.

1767 Een derde pokkenepidemie velt de Kaapkolonie.

thumb|Prent van Wolraad Woltemade 1773 De Kaapse boer Wolraad Woltemade verdrinkt na het redden van 14 schipbreukelingen.

1779 De Eerste Grensoorlog breekt uit tussen de Nederlanders en de Xhosa. De Nederlandse ontdekkingsreiziger Robert Jacob Gordon vernoemt de Oranjerivier naar het Huis Oranje-Nassau.

1780 De Visrivier wordt aangesteld als grens van de Kaapkolonie.

1781 Een Franse vloot voorkomt de Britse verovering van de Kaapkolonie.

thumb|Afbeelding van nomadische kleurlingen 1784 De Griekwa steken onder leiding van kapitein Cornelius Kok I naar het noorden de Gariep (Oranjerivier) over.

1786 Stichting van Graaff-Reinet.

1789 De Tweede Grensoorlog breekt uit. Het merinoschaap wordt geïmporteerd in de Kaapkolonie.

1794 De Auwalmoskee wordt te Bo-Kaap opgericht door imam Tuan Guru. Het is de eerste moskee van Zuid-Afrika. De Britse Kaapkolonie thumb|De Kaapkolonie in 1795 1795 Het Verenigd Koninkrijk verovert de Kaapkolonie op Nederland in de Slag om Muizenberg. De Republiek Graaff-Reinet en Republiek Swellendam komen in opstand maar worden door de Britse Kaapkolonie ingelijfd.

1799 Het Londens Zendingsgenootschap stuurt zendelingen naar Zuid-Afrika. De Derde Grensoorlog breekt uit.

1803 Vrede van Amiens. Het Verenigd Koninkrijk draagt de Kaapkolonie weer over aan Nederland.

1804 Gouverneur Jacob Abraham Uitenhage de Mist sticht Uitenhage.

thumb|De Slag bij Blaauwberg 1806 Het Verenigd Koninkrijk verovert de Kaapkolonie op Nederland in de Slag bij Blaauwberg, ditmaal definitief.

1807 De slavenhandel naar Zuid-Afrika wordt afgeschaft, maar slavernij blijft legaal.

thumb|Saartje Baartman 1810 De Khoikhoivrouw Saartjie Baartman wordt uit belangstelling voor haar uitzonderlijke lichaamsbouw tentoongesteld in Londen.

1811 De Vierde Grensoorlog breekt uit.

1812 Stichting van Cradock en Grahamstad.

1813 De Griekwa stichten West-Griekwaland. Adam Kok II en Barend Barends worden verkozen tot kapiteins.

1815 Rebelse Boeren komen bij Slachtersnek in opstand tegen het Britse gouvernement, maar worden verslagen.

thumb|De Zoeloekoning Shaka 1816 Vijf opstandelingen van Slachtersnek worden onder dramatische omstandigheden opgehangen. Shaka sticht het Zoeloekoninkrijk.

1818 De Mthethwakoning Dingiswayo wordt vermoord door de Ndwandwekoning Zwide. Het machtsvacuüm wordt opgevuld door de Zoeloekoning Shaka. De Vijfde Grensoorlog breekt uit.

1820 De Zoeloes verslaan de Ndwandwe. Begin van de Mfecane. De Griekwakapitein Adam Kok II verlaat West-Griekwaland en wordt opgevolgd door Andries Waterboer van de San. De Bergenaars splitsen zich af van de Griekwa. Duizenden Britse kolonisten van 1820 arriveren in de Kaapkolonie. Stichting van Port Elizabeth.

1822 Stichting van Lesotho door Moshoeshoe I. De Nederlandse taal wordt afgeschaft in het openbare ambt en het gerechtshof van de Kaapkolonie.

thumb|De Matabelekoning Mzilikazi 1823 Luitenant Mzilikazi weigert zijn buit af te staan aan de Zoeloekoning Shaka. Hij vlucht met zijn volgelingen over de Drakensbergen en verovert de Transvaal. Uitbreiding Mfecane en opkomst van de Matabele. De Orlam vertrekken onder leiding van Jonker Afrikaner naar Zuidwest-Afrika. De zendeling John Philip sticht Philippolis, de eerste Europese nederzetting van de Transoranje.

1824 Stichting van Port Natal, het latere Durban. De Zoeloekoning Shaka komt in contact met de blanke kolonisten.

1825 De Zuid-Afrikaanse pond wordt ingevoerd in de Kaapkolonie.

1826 De Griekwakapitein Adam Kok II sticht Adam Koksland in de Transoranje.

1828 De Zoeloekoning Shaka wordt vermoord door zijn halfbroer Dingane, die hem opvolgt als koning. De Khoikhoi worden gelijkgesteld aan de blanken van de Kaapkolonie.

1832 De Matabelekoning Mzilikazi wordt door Dingane naar het westen verdreven.

1834 Afschaffing van slavernij in de Kaapkolonie. De Zesde Grensoorlog breekt uit. De Grote Trek thumb|Kaart van de Grote Trek

1835 De Grote Trek begint. De Voortrekkers Louis Tregardt en Hans van Rensburg vertrekken met hun volgelingen uit de Kaapkolonie. Stichting van Brits-Kaffrarië.

1836 Meer Voortrekkers vertrekken uit de Kaapkolonie. Mzilikazi stuurt zijn leger op hen af, maar wordt verslagen in de Slag bij Vegkop. De Voortrekkers onder leiding van Hans van Rensburg worden in het huidige Mozambique vermoord door een inheemse stam.

1837 Mzilikazi wordt door de Voortrekkers onder leiding van Hendrik Potgieter uit de Transvaal verdreven. Hij sticht het Koninkrijk Mthwakazi in het hedendaagse Zimbabwe.

thumb|De Bloukransmoorden thumb|De slag bij Bloedrivier 1838 De Voortrekker Piet Retief wordt vermoord door de Zoeloekoning Dingane. Retiefs volgelingen worden aangevallen bij Bloukrans. De Voortrekker Piet Uys sneuvelt in de Slag bij Italeni. De Voortrekker Andries Pretorius wreekt Retief in de Slag bij Bloedrivier, waarbij de Zoeloes vernietigend worden verslagen. De Voortrekker Hendrik Potgieter sticht Potchefstroom.

1839 De Voortrekkers stichten de Republiek Natalia en Pietermaritzburg.

1840 De Voortrekkers steunen een succesvolle staatsgreep van Mpande, de halfbroer van de Zoeloekoning Dingane. Dingane slaat op de vlucht en wordt vermoord. Andries Pretorius kroont Mpande tot Zoeloekoning.

1841 De ontdekkingsreiziger David Livingstone arriveert in Kaapstad.

1842 Het Verenigd Koninkrijk verovert de Republiek Natalia. Veel Voortrekkers vertrekken uit Natal.

thumb|Voortrekker Hendrik Potgieter 1844 De Republiek Natalia wordt omgedoopt tot de Britse Natalkolonie. De Voortrekker Hendrik Potgieter sticht de Republiek Winburg-Potchefstroom.

1845 De Voortrekker Hendrik Potgieter sticht Ohrigstad.

1846 Stichting van Bloemfontein. De Zevende Grensoorlog breekt uit.

1848 De Transoranje wordt omgedoopt tot de Britse Oranjeriviersoevereiniteit. De Republiek Winburg-Potchefstroom houdt op te bestaan. Gouverneur Harry Smith verslaat Andries Pretorius in de Slag bij Boomplaats. Pretorius vlucht met zijn volgelingen naar Transvaal.

1849 De eerste verenigde Volksraad van Transvaal komt bijeen. Stichting van Lydenburg.

1850 De Achtste Grensoorlog breekt uit. Stichting van Rustenburg. De Boerenrepublieken thumb|Voortrekker Andries Pretorius

1852 Het Verenigd Koninkrijk erkent de onafhankelijkheid van de Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR of Transvaal) bij de Conventie van Zandrivier. De Griekwakapitein Andries Waterboer overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Nicolaas Waterboer. De Voortrekker Hendrik Potgieter overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Piet Potgieter.

1853 De Voortrekker Andries Pretorius overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Marthinus Wessel Pretorius.

1854 Het Verenigd Koninkrijk erkent de onafhankelijkheid van de Oranje Vrijstaat bij de Conventie van Bloemfontein. Na de moord op tientallen Boeren begint de ZAR een strafexpeditie tegen de Zuid-Ndebelekoning Makapan. Piet Potgieter en meer dan 2.000 Zuid-Ndebele komen om het leven bij het Beleg van Makapansgrot.

1855 Stichting van Pretoria, vernoemd naar Andries Pretorius.

1856 Een apocalyptische voorspelling van het Xhosameisje Nongqawuse leidt tot de verhongering van zo'n 40.000 Xhosa. De eerste grondwet van de ZAR wordt goedgekeurd door de Volksraad, maar wordt niet door alle inwoners geaccepteerd. De Republiek Lydenburg splitst zich af van de ZAR.

thumb|Staatspresident Marthinus Wessel Pretorius 1857 Marthinus Wessel Pretorius wordt verkozen tot eerste staatspresident van de ZAR. De Republiek Zoutpansberg splitst zich af van de ZAR.

1858 De definitieve grondwet van de ZAR wordt goedgekeurd door de Volksraad.