Op 22 maart 2016 werden diverse terroristische bomaanslagen in en rond Brussel gepleegd waarbij in totaal 35 dodelijke slachtoffers vielen en 340 mensen gewond raakten. De aanslagen waren de dodelijkste terroristische acties ooit in de Belgische geschiedenis.
De vijf daders (drie in Zaventem en twee in Brussel) waren teruggekeerde Syriëstrijders, gelieerd aan terreurgroep IS, dat de verantwoordelijkheid voor de aanslagen dezelfde dag nog opeiste.IS eist de aanslagen in Brussel op, deredactie.be, 22 maart 2016 Het betrof dezelfde cel die ook verantwoordelijk was voor de aanslagen in Parijs in november 2015.Terroristen Brussel en Parijs hadden contact over aanslagen met IS in Syrië, NOS, 11 april 2016. Gearchiveerd op 3 december 2020. Naast de drie omgekomen terroristen was er een vierde (Mohamed Abrini), die de luchthaven levend ontvluchtte en een vijfde (Osama Krayem), die eveneens op zijn stappen terugkeerde vanuit de Brusselse metro.
Verloop van de aanslagen Aanslagen op Brussels Airport Om 7.58 uur ontplofte een bom aan de rechterkant van de hal, nabij een Starbucks-filiaal in de vertrekhal van Brussels Airport. Een tweede bom ontplofte enkele seconden later nabij de balie van Brussels Airlines. Op de luchthaven kwamen veertien personen (inclusief twee van de drie terroristen) om het leven.Wat weten we over de aanslagen in Brussel?, Het Nieuwsblad, 22 maart 2016. Gearchiveerd op 13 juli 2021.Peter overleefde aanslag Zaventem: "Ik zei tegen kindje verstoppertje te spelen", Het Laatste Nieuws, 1 april 2016. Gearchiveerd op 11 augustus 2017. Bijna honderd personen raakten gewond. De vertrekhal werd na de explosies geëvacueerd. Op de luchthaven werd nog een derde, niet-ontplofte bom gevonden. Deze derde bom, die Mohamed Abrini had achtergelaten in de buurt van het Délifrance-filiaal, werd later gecontroleerd tot ontploffing gebracht door DOVO.VIDEO. Eerst screening in tenten, dan pas in opgeknapte vertrekhal, De Standaard, 22 april 2016. Gearchiveerd op 11 augustus 2017.Aanslagen Brussel - Politie vermoedt dat dit beelden zijn van bom die onschadelijk is gemaakt, deredactie.be, 22 april 2016 Het parket meldde dat deze bom de zwaarste van de drie was en de vertrekhal volledig kon vernielen."Derde bom had terminal volledig vernield"; Het Laatste Nieuws; 26 maart 2016. Gearchiveerd op 11 augustus 2017.
Het Belgische federaal parket maakte later in de ochtend bekend dat het ging om zelfmoordaanslagen. Een van de daders was de Belg Ibrahim El Bakraoui, de broer van de dader van de aanslag bij metrostation Maalbeek, de andere dader was Najim Laachraoui. De derde en enige overlevende dader van Zaventem was Mohamed Abrini, die al sinds de aanslagen in Parijs (november 2015) gezocht werd. Hij werd op 8 april 2016 opgepakt.Mohamed Abrini opgepakt, waarschijnlijk "man met het hoedje", deredactie.be, 8 april 2016
In een audioboodschap van 21 maart aan 'emir Aboe Ahmed' te Raqqa, gevonden op een laptop gedumpt in een straatvuilnisbak, had Laachraoui laten weten dat ze 'de hete adem van de speurders in hun nek voelden' en dat ze de volgende dag in actie moesten komen, 'omdat een broeder informatie had gegeven dat er die ochtend Amerikaanse, Russische en Israëlische vluchten waren op Zaventem'.Daarom sloegen de terroristen toe in Zaventem, Het Nieuwsblad, 11 maart 2017. Gearchiveerd op 15 januari 2021.
Aanslag in de Brusselse metro Om 9.11 uur, iets meer dan een uur na de aanslagen op Brussels Airport, ontplofte onder de Wetstraat een bom in het tweede van de vier stellen van een metrotrein van de MIVB. Deze metrotrein was enkele seconden eerder vertrokken uit metrostation Maalbeek in de richting van metrostation Kunst-Wet.
Het bleek eveneens te gaan om een zelfmoordaanslag, gepleegd door Khalid El Bakraoui, de broer van degene die een zelfmoordaanslag pleegde op de luchthaven. Eenentwintig personen (inclusief de dader) kwamen om het leven en meer dan honderd personen raakten gewond, van wie zeventien ernstig.20 doden bij aanslag op metrostel in Maalbeek, deredactie.be, 22 maart 2016
De rook van de aanslag bij metrostation Maalbeek kwam deels naar buiten bij metrostation Kunst-Wet, waardoor men aanvankelijk veronderstelde dat ook daar een aanslag was gepleegd.
Daders thumb|De daders van de aanslag op de luchthaven Zaventem op beelden van een beveiligingscamera. Van links naar rechts: Najim Laachraoui, Ibrahim El Bakraoui en Mohamed Abrini.
Zelfmoordterroristen Ibrahim El Bakraoui was in januari 2010 betrokken bij een overval op een wisselkantoor in Brussel. Tijdens hun vlucht schoten de overvallers met een kalasjnikov op een wegversperring van de politie. In september van dat jaar werd hij veroordeeld tot 10 jaar cel. In oktober 2014 kwam hij voorwaardelijk vrij, ondanks negatieve adviezen van de gevangenisdirectie. In de zomer van 2015 miste hij twee afspraken met zijn probatieassistent, waarmee hij de voorwaarden van zijn invrijheidstelling schond. Hij werd in Gaziantep (Turkije) nabij de Syrische grens opgepakt door de Turkse politie. Ondanks deze feiten werd zijn voorwaardelijke invrijheidstelling niet herroepen. Hij werd Turkije uitgezet en ging (op eigen verzoek) naar Amsterdam. De Turkse overheid lichtte zowel de Belgische als Nederlandse overheid in. In augustus 2015 herriep de strafuitvoeringsrechtbank zijn voorwaardelijke invrijheidstelling alsnog en werd hij nationaal geseind. Op 22 maart 2016 blies hij zichzelf op in de luchthaven van Zaventem.Wie waren ze, de drie zelfmoordterroristen? "Sympa quoi"; De Morgen; 25 maart 2016. Gearchiveerd op 26 augustus 2016.Het pad van Ibrahim El Bakraoui: een reconstructie, deredactie.be, 24 maart 2016
Najim Laachraoui reisde in 2013 naar Syrië, waar hij getraind zou zijn door strijders van Islamitische Staat (IS). In september 2015 keerde hij via de Balkanroute terug naar Europa. Hij werd toen gesignaleerd in Boedapest, in gezelschap van Salah Abdeslam. Hij was betrokken bij de aanslagen in Parijs in november 2015, zo werd zijn DNA onder meer gevonden op een bomgordel die gebruikt werd in de concertzaal Bataclan. Op 22 maart 2016 blies hij zichzelf op in de luchthaven van Zaventem.Tweede zelfmoordterrorist Zaventem was Najim Laachraoui, NOS, 25 maart 2016. Gearchiveerd op 26 oktober 2020. Mohamed Abrini was op 22 maart als derde dader, de zogenoemde 'man met het hoedje', aanwezig in de luchthaven van Zaventem. Nadat El Bakraoui en Laachraoui zichzelf in de luchthaven hadden opgeblazen, vluchtte Abrini te voet weg, via Brussel naar Schaarbeek.Dit is de vluchtroute van de derde verdachte vanuit Zaventem, deredactie.be, 7 april 2016 Hij werd op 8 april in Anderlecht opgepakt. Een dag later bekende hij medeplichtig te zijn aan de aanslag in Zaventem.Abrini bekent dat hij "man met het hoedje" is, deredactie.be, 9 april 2016 Khalid El Bakraoui werd in 2011 tot vijf jaar cel veroordeeld voor diefstal met geweld. In december 2013 kwam hij onder voorwaarden vrij. Na een verkeersovertreding in mei 2015 werd hij in gezelschap van Youssef Sirraj door de politie staande gehouden. Hiermee schond hij de voorwaarden van zijn voorwaardelijke invrijheidstelling, waarin gesteld werd dat hij geen contact mocht hebben met het criminele milieu. Zijn voorwaardelijke vrijheid werd echter niet beëindigd; de rechter stelde dat hij alle andere voorwaarden strikt had nageleefd. In oktober 2015 volgde een melding van de justitieassistent dat hij de vaste afspraken niet meer naleefde. Op verzoek van de procureur volgde er een nieuwe aanvraag om de voorlopige invrijheidstelling in te trekken, wat in februari 2016 ook gebeurde. Op 22 maart 2016 blies hij zichzelf op in metrostation Maalbeek.Ook Khalid El Bakraoui schond voorwaarden en werd weer vrijgelaten, De Morgen, 24 maart 2016. Gearchiveerd op 30 mei 2016.
Medeplichtigen Osama Krayem, ook bekend als Naim El Hamed, groeide op in het Zweedse Malmö. In de voorbereiding van de aanslagen kocht hij de tassen, die gebruikt werden bij de aanslagen, in het Brusselse winkelcentrum City 2. Op 22 maart 2016 legde hij contact met Khalid El Bakraoui, de dader van de aanslag in metrostation Maalbeek.Facebookbericht, DNA en bewakingsbeelden verraadden Osama Krayem, deredactie.be, 9 april 2016 Hij werd op 8 april in Laken opgepakt.De Syriëstrijder uit Zweden: wie is Osama Krayem?, Het Laatste Nieuws, 8 april 2016. Gearchiveerd op 22 april 2016. Op 9 april bekende hij de hem ten laste gelegde feiten.Osama Krayem bekent medeplichtigheid bij aanslag Maalbeek, deredactie.be, 9 april 2016 Oussama Atar Salah Abdeslam Ali El Haddad Asufi Bilal El Makhoukhi
Verdachten In 2018 werd de 24-jarige Sofien Ayari tevens in verdenking gesteld voor deelname aan activiteiten van een terroristische groepering, in het kader van de dodelijke aanvallen op de luchthaven van Zaventem en in het metrostation Maalbeek. Ayari werd eind april 2018, samen met Salah Abdeslam (die verdacht wordt van betrokkenheid bij de aanslagen in Parijs in november 2015), veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor moordpogingen op politieagenten die op 15 maart 2016 huiszoekingen kwamen doen in Vorst.Kompaan Abdeslam in verdenking gesteld voor aanslagen van 22 maart in Brussel, vrt.be, 1 juni 2018. Gearchiveerd op 20 april 2019. Op het assisenproces in Brussel over de aanslagen werd Ayari in 2023 niet medeplichtig bevonden aan de aanslagen. Beschuldigde Hervé Bayingana Muhirwa werd op datzelfde assisenproces eveneens niet medeplichtig bevonden aan de aanslagen. De broers Smail Farisi en Ibrahim Farisi werden op het assisenproces volledig vrijgesproken van enige banden met een terroristische cel en de aanslagen.
Maatregelen thumb|left|Het Belgische leger aan de voorzijde van het treinstation Brussel-Centraal Als reactie op de aanslagen werd het dreigingsniveau op dezelfde dag in het gehele land verhoogd tot niveau 4, het hoogste niveau. De Brusselse metro werd gesloten.Sluiting van alle metrostations #MIVB, Twitter-account STIBMIVB, 22 maart 2016. Gearchiveerd op 14 september 2021. Andere openbaarvervoernetwerken volgden. Kantoren rond de Wetstraat werden ontruimd en de Europese Commissie hield vanaf 10.12 uur de deuren gesloten; de ambtenaren moesten in hun kantoor blijven. Er werd ook opgeroepen om geen verplaatsingen te doen, zeker in Brussel maar ook daarbuiten. Daarnaast werd het telefoonnetwerk dusdanig overbelast dat iedereen gevraagd werd om niet te bellen maar sociale media te gebruiken.Please everyone. Prioritize communication over WiFi (WhatsApp, Facebook, Twitter etc), tweet van Alexander De Croo. Gearchiveerd op 30 mei 2019. Ook het crisisnummer was lastig te bereiken.
Op 24 maart, twee dagen na de aanslagen, werd het dreigingsniveau teruggebracht naar niveau 3, het niveau dat ook vóór de aanslagen gold. De militaire bewaking van potentiële doelwitten werd door de Nationale Veiligheidsraad uitgebreid naar doelwitten in de publieke ruimte (Operatie Vigilant Guardian).
Bijna twee weken na de aanslagen, op zondag 3 april, werd de luchthaven heropend en vertrok de eerste vlucht sinds de aanslagen. Aangezien de vertrekhal nog niet in gebruik kon worden genomen, werd in een tentgebouw een tijdelijke vertrekhal gebouwd die een maximumcapaciteit van 800 passagiers per uur had. Vanwege de aanslagen werden de veiligheidsmaatregelen in en rondom de luchthaven sterk verhoogd. Passagiers werden gecontroleerd alvorens zij het luchthavengebouw binnen mochten en ook op de parking voerde de politie controles uit.Luchthaven Zaventem weer open, eerste toestel vertrokken, NOS, 3 april 2016. Gearchiveerd op 14 april 2016.
Sinds 23 april rijden er weer treinen naar station Brussels Airport-Zaventem, dat aan de luchthaven ligt. De NMBS nam daarvoor het oude treinstation opnieuw in gebruik, aangezien de toegangsweg naar de luchthaven vanuit het nieuwe station na de aanslagen niet toegankelijk was.