Station Soltau (Han) (Bahnhof Soltau (Han)) is een spoorwegstation in de Duitse plaats Soltau in de deelstaat Nedersaksen. Het station ligt op de kruising van de spoorlijnen Walsrode - Buchholz (Heidebahn) en de Uelzen - Langwedel (Amerikalinie). Het dient als een centraal knooppunt voor de regio en is voor forenzen en bezoekers van de Lüneburger Heide een belangrijk overstap- en eindstation.
Het in 1873 geopende station bood tot midden twintigste eeuw reismogelijkheden in zeven richtingen voor het regionale en langeafstandsverkeer. De Amerikalinie, die van Berlijn via Soltau naar Bremerhaven loopt, had eind negentiende begin twintigste eeuw een grote betekenis voor het reizigersverkeer en het goederentransport van de haven aan de Noordzee. Op deze spoorlijn reden de toenmalige Sneltreinen. Daarnaast was er aansluiting op de lokale lijnen naar Lüneburg, Celle en Neuenkirchen. Na de Tweede Wereldoorlog verloor de Amerikalinie zijn interregionale betekenis. Het reizigersverkeer verdween ook langzaam op de lokale spoorlijnen.
Geschiedenis Moeilijke start en ontwikkeling als knooppunt Ondanks de geografische gunstige ligging in de driehoek tussen de steden Hamburg, Hannover en Bremen werd Soltau in het begin van de bouw van spoorlijnen in het Koninkrijk Hannover in de jaren 1840 niet aangedaan. Wegens de grotere betekenis van Lüneburg werd de spoorlijn Hannover - Hamburg, die in 1947 geopend werd, niet via Soltau maar via een omweg naar Celle en Lüneburg gebouwd.Erich Preuß (Hrsg.): Bahnhof Soltau (Han). In: Das große Archiv der deutschen Bahnhöfe. Verzameling van losse bladen, 5 banden. GeraNova Zeitschriftenverlag, München 1995–2010, p. 1-4.Wolfgang Bargmann: Vom Dreißigjährigen Krieg bis zum Ende des Ersten Weltkrieges 1620 bis 1919 (= Die Stadt Soltau in der Niedersächsischen Geschichte. Band 2). 2005, ., Die neue Infrastruktur, p. 152–172.
Na de annexatie van het Koninkrijk Hannover door Pruisen in 1866 zou de hoofdstad Berlijn via de kortste weg met de haven aan de Noordzee verbonden worden. Deze economische verbinding Bremen - Berlijn liep door Soltau. In de stad werd daarvoor een station van de "Tweede Klasse" gepland. Wegens de betere verbinding met de hoofdweg (huidige Bundesstraße 3) verkoos de landscommissie het station ten oosten van de huidige Celler Straße. Op verzoek van de stad Soltau werd het station echter binnen drie jaar gebouwd in de buurt van de Walsroder Straße. De kosten van de bouw werden gefinancierd door de Hanzestad Bremen. Op 1 augustus 1873 werd het station en de spoorlijn aan de Pruisische Staat verkocht. De spoorlijn Uelzen - Langwedel als deelverbinding van de lijn van Berlijn naar Bremen werd op 15 april 1873 voor goederentreinen en op 15 mei 1873 voor reizigerstreinen geopend. Tot 1886 man de Magdeburg-Halberstädter Eisenbahngesellschaft in opdracht van Bremer Staatsbahn de exploitatie op zich, daarna overnam de spoordirectie Hannover van de Preußische Staatseisenbahnen de exploitatie. Een citaat uit de Böhme-Zeitung van 25 augustus 1871 toonde de grote betekenis van de aansluiting van de kleine stad op het spoorwegnetwerk: (vrij vertaald) "Soltau (...) een stad meer dan 2de rangs, (...) wordt nu in één keer opgemerkt en herkend als vaste ster onder de sterren." Het station kreeg te toevoeging (Han), om duidelijk te maken dat het in de Provincie Hannover ligt en de toevoeging wordt tot vandaag de dag nog gebruikt.
De verdere ontsluiting van de Lüneburger Heide had niet de hoogste prioriteit en werd in de planningen steeds op de lange baan geschoven. In 1881 werd voor het eerst een verbinding van Hannover via Walsrode en Soltau bediscussieerd. Een aanvraag van Hannover werd echter door het Ambt Fallingbostel op financiële gronden afgewezen. De planning veranderde in de volgende jaren meermaals en in 1890 werd de spoorlijn Hannover - Walsrode niet eerst naar Soltau gelegd, maar in de richting van Visselhövede. Tevens werd er voor de inwoners van Fallingbostel een verbinding van Walsrode en Soltau gebouwd en kwam op 30 december 1896 geopend. Vanaf het begin reden vier treinparen op de spoorlijn Walsrode - Soltau, drie daarvan reden door naar Hannover. De reistijd van Soltau naar Hannover bedroeg toen meer dan drie uur.Wolfgang Brandes: Vortrag über die Geschichte der Strecke Walsrode–Soltau, deel 12, 14, 15. In: heidekreuz.de. 26 september 1996
Op 1 oktober 1901 werd een verbinding van Soltau naar Buchholz in der Nordheide, evenals in de richting Hamburg, geopend en daarmee werd de huidige Heidebahn gecompleteerd. Van Hamburg tot Soltau duurde de reis - ook door lange tussenstops en een noodzakelijke overstap in Buchholz - ongeveer vier uur. Daarmee is Soltau een spoorwegknooppunt geworden, waarvan spoorlijnen naar alle windrichtingen lopen.
Het naastgelegen lokaalstation Soltau Süd bestonden er overstapmogelijkheden op de lokaalspoorlijnen Celle - Soltau (vanaf 1910), Lüneburg - Soltau (vanaf 1913) en Soltau - Neuenkirchen (vanaf 1920).Dienstregeling van lokaalspoorlijn Lüneburg Soltau van 15 mei 1935 op: kdtroeger.de, geraadpleegd op 1 maart 2016
In de jaren 20 reden op de Heidebahn sneltreinen, die alleen op de hoofdstations stopte en bijvoorbeeld de reistijd tussen Hannover en Soltau tot onder de twee uur terugbracht.Friederike Fricke, Fallingbostel: Niedersachsen, 28 Jg. 1923. p. 129–141. Op 2 oktober 1932 werd de baanvaksnelheid verhoogd naar 60 km/h. In de jaren 30 kwamen er op zon- en feestdagen veel recreanten uit de steden Hannover, Altona, Harburg met de trein naar de heide. De betekenis van het station van Soltau kwam naar voren in diverse punten, zoals de vele bijgebouwen en seinhuizen evenals de lengte van de perrons.
De belangrijkste lijn was de spoorlijn Uelzen - Langwedel, die wegens de vele emigranten naar Amerika de Amerikalinie werd genoemd. Op deze lijn stopten ook enkele sneltreinen in Soltau. In 1939 stonden in de dienstregeling bijvoorbeeld drie D-treinen Berlijn - Norddeich (D 102), Berlijn - Wilhelmshaven (D 106) en Berlijn - Bremen (D 108).
Station Soltau in de nazitijd thumb|Holocaustmonument in Soltau (2009) Het station Soltau speelde in de tijd van de nazi's (1933-1945) als aanvoer- en kruisingsstation een tragische rol bij de transporten van gedetineerden naar de concentratiekampen Neuengamme en Bergen-Belsen, evenals in de richting van het oosten naar de vernietigingskampen Sobibor en Auschwitz. Op het Rijksstation exploiteerde de nationaalsocialistische welzijnsorganisatie Volkswohlfahrt een gaarkeuken en een militair hospitaal.Uwe Nordhoff, Reinhard Otto, u. a: Nur Gott der Herr kennt ihre Namen. KZ-Züge auf der Heidebahn. Verlag Schulze, Soltau 1991, , 11
Terwijl er rond 1942 nog normale reizigerstreinen, aangegeven als extra treinen met vele "reizigers" uit Nederland, halt in Soltau maakten, werd de ellende van de gevangenen tegen het einde van de oorlog steeds meer zichtbaar. In 1945 werden talrijke treinen met duizenden gevangenen, in goederenwagons samengepakt, en over de Heidebahn langs het station getransporteerd. Meer dan 600 mensen stierven op de spoorlijn tussen Buchholz en Soltau.
Op 22 februari 1945 waren er luchtaanvallen op het station van Soltau. Op 11 april 1945 werden de sporen onderbroken, zodat er geen treinverkeer mogelijk was. De lange transporttreinen bleven op de vrije baan staan. In het bos Oeniger Wald vluchtten enige gevangenen in de richting van Soltau. Enige inwoners van Soltau vingen de vluchtelingen op met voedsel en kleding. Desalniettemin maakten leden van de Wehrmacht, de SS, plaatselijke Hitlerjugend en enkele inwoners van Soltau jacht op deze vluchtelingen. Samen doodden ze, de meeste in Soltau, meer dan honderd mensen.
Ontwikkeling na de Tweede Wereldoorlog thumb|Perrons met DB-treinen voor de renovatie (2007) De verbinding Berlijn - Soltau (- Bremen) werd na de Tweede Wereldoorlog door de Duitse deling opgeknipt en verloor zijn interregionale betekenis. Ook na de hereniging en het reactiveren van de spoorlijn bij Salzwedel bleef de Amerikalinie een enkelsporige zijlijn.
Op de Heidebahn reden vanaf de jaren 50 tot de jaren 70 nog doorgaande sneltreinen van Hamburg-Altona via Hannover naar Altenbeken door Soltau. In de jaren daarna eindigde de trein in Hannover. Vanaf de jaren 80 reden er in de richting van Hamburg nog stoptreinen, waarbij de meeste in Buchholz stopten, waar overgestapt moest worden. In de richting van Hannover reden er tot in de jaren 90 nog sneltreinen, die later door Regionalbahn-treinen zijn vervangen.diverse dienstregelingen
Vanaf 1961 reden de treinen uit Lüneburg en Celle die in het lokaalstation Soltau Süd stopten, verder naar station Soltau om het overstappen te vergemakkelijken. Het station Soltau Süd werd voor het reizigersvervoer gesloten. Voor het treinverkeer van en naar Neuenkirchen moesten de treinen kopmaken in het station Soltau, vervolgens werd op 28 mei 1961 de spoorlijn voor het reizigersverkeer stilgelegd. Op 30 mei 1975 werd ook het reizigersverkeer tussen Bergen (Nedersaksen) en Celle gestaakt, vanaf 21 mei 1977 reden er geen reizigerstreinen meer tussen Lüneburg en Soltau. Alleen goederentreinen bleven rijden over beide spoorlijnen, die reden naar het goederenstation Soltau (Han) Süd.
In 1969 werd de toegelaten baanvaksnelheid op de spoorlijn Walsrode - Buchholz verhoogd naar 80 km/h. Vanaf 1978 waren er discussies over plannen, om die spoorlijn stil te leggen, wat leidde tot vele protesten. De vereniging Red de Heidebahn (Rettet die Heidebahn) werd in 1984 opgericht en zorgde in de volgende jaren voor meer dan 70 speciale treinen met in totaal 35.000 passagiers.Heidekreuz.de: 'Chronik der Heidebahn' geraadpleegd op 1 maart 2016 In 1989 vonden er na een modernisering ook in Soltau festiviteiten plaats voor de opening van de Nieuwe Heidebahn. Talrijke speciale treinen reden ook in de jaren 90 over de Heidebahn door Soltau, zo waren er bijvoorbeeld in 1994 treinen naar Bad Segeberg, Westerland en naar het eiland Rügen.
Op 1 februari 1995 ontspoorde een DB-treinstel van het type Baureihe 628 bij een rangeerrit in Soltau. De volgende dag werd het treinstel weggesleept en naar Kiel gebracht.
Actuele planningen en moderniseringen thumb|Gerestaureerd perron met een erixx-trein (2012) thumb|Blik over het hoofdperron (2010) Vanaf 2005 werd over een monument voor de in 1945 vermoorde gevangenen uit de transporttreinen gediscussieerd, dat oorspronkelijk direct naast het station zou komen. De discussie over het monument en de plaats, in het bijzonder een online stemming van de Böhme-Zeitung, was het resultaat na een oproep van een rechts-extremistisch forum dat de meerderheid van de deelnemers tegen de komst van het monument was. Dit zorgde voor landelijke opschudding.Spiegel Online: Online-Abstimmung: Soltau will kein Mahnmal für NS-Opfer 7 februari 2005, geraadpleegd op 2 maart 2016 Uiteindelijk werd in de nabijheid van de executieplaats delen uit het Holocaustmonument geplaatst.Die Welt: Soltauer Mahnmal erinnert an Opfer des Nazi-Terros 10 april 2007, geraadpleegd op 2 maart 2016 De keuze voor een locatie aan de stadsrand en niet bij het station zorgde ook voor kritiek.taz.de: Rätselraten im Wald 12 april 2007, geraadpleegd op 2 maart 2016 Begin november 2009 stopte de Trein der Herinnering in Soltau.
In de herfst van 2010 werd het perron compleet gerenoveerd en werd dynamische reisinformatie geïnstalleerd. Al in februari van hetzelfde jaar werd er een nieuwe, modernere kaartautomaat geplaatst.
In december 2010 nam de spoorwegmaatschappij erixx de exploitatie van de lijnen Walsrode - Buchholz en Uelzen - Langwedel, de zogenaamde Heidekreuz, over van DB Regio.