De Batavierenstraat is een straat in het centrum van Rotterdam, gelegen in de wijk het Oude Westen. De straat loopt tussen de West-Kruiskade en de Diergaardesingel en is de eerste zijstraat aan de rechterzijde van de West-Kruiskade, gerekend vanaf het kruispunt Kruisplein-Diergaardesingel in westelijke richting. De Batavierenstraat is ingericht met eenrichtingsverkeer van zuid naar noord en heeft voornamelijk een woonfunctie. Daarnaast bevindt zich in de straat een kantoorgebouw. Aan de westzijde van de straat lag vroeger het Batavierenhof, een slop dat inmiddels is verdwenen. Geschiedenis De straat heette aanvankelijk BatavierstraatPlattegrond Gemeente Rotterdam door J. Kuyper (1865), ; Nieuw Plan van Rotterdam door E. Miller (1875), en werd in 1865 vernoemd naar de Koninklijke Handboogschutterij De Batavieren, een Rotterdamse schutterijvereniging van handboog- en kruisboogschutters. De Batavieren genoten in de jaren zestig en zeventig van de negentiende eeuw grote populariteit, en hun publieke optreden maakte zo’n indruk, dat de stad besloot een straat naar hen te vernoemen.Het Algemeen Handelsblad meldde op 15 maart 1872: "Die rijdende Batavieren zijn eenvoudiglijk de sleepers, die krachtens hun beroep recht hebben op een meer verheven rol in den optocht dan andere stervelingen, gelijk trouwens de Parijsche koetsiers in de dagen der commune, door hunnen bekwaamheid als cavalerie-officieren, reeds hadden bewezen", Delpher.nl.
De straat begint op de plaats waar tot de Tweede Wereldoorlog de Rotterdamse Diergaarde was gelegen en werd vanaf circa 1865 bebouwd met etagewoningen van vier tot vijf bouwlagen. Naast de woonfunctie kende de Batavierenstraat voor en vlak na de oorlog veel bedrijvigheid met winkels, kleine werkplaatsen en horeca. Kees van Dongen had op nummer 45 een atelier en op de hoek van de Diergaardesingel en de Batavierenstraat (Diergaardesingel 86), baatte Johnny Jordaan enige tijd een café uit. Het pand 1-3 was jarenlang de thuisbasis van de Rotterdamse stadsredactie van een aantal landelijke dagbladen, zoals Trouw en de Volkskrant. In het Batavierenhof werd prostitutie bedreven.De Oud-Rotterdammer - Tante Post(bus) - Een stukje Rotterdam, ech wel - C. van Druten - p.12 (3-10-2006)
Vanaf de jaren veertig werd de Batavierenstraat in stedelijke plannen beschouwd als onderdeel van de Rotterdamse ‘cityvorming’. De straat moest daarbij transformeren van negentiende-eeuwse woonstraat tot een gebied met grootschalige kantoorbebouwing en nieuwe stedelijke voorzieningen, waaronder plannen rond de Economische Hogeschool. Deze plannen stuitten vanaf de jaren zeventig op verzet van buurtbewoners, verenigd in de Aktiegroep Het Oude Westen, waarna sterker werd ingezet op renovatie en behoud van de woonfunctie van de wijk.
Stadsvernieuwing Hoewel het bombardement op Rotterdam de Batavierenstraat op een haar na miste, ging de 19e-eeuwse bouwkundige eenheid van de straat geheel verloren door stadsvernieuwing in de jaren ’70 en ‘80. Zowel de westelijke als oostelijke kant ondergingen ingrijpende veranderingen, waarbij oorspronkelijke bebouwing plaatsmaakte voor moderne ontwikkelingen. Westzijde In 1973 werd aan de westelijke kant een kantoorgebouw met postsorteercentrum gebouwd door de PTT, waarvoor het merendeel van de panden en het Batavierenhof werden gesloopt. Het sobere gebouw met vijf bouwlagen is afgewerkt met gevelpanelen van uitgewassen beton, waarbij een sierlaag van zichtbaar grind is toegepast. De plint aan de voorzijde omvat een ruim portiek en gedeeltelijk etalages, terwijl de bovenste verdieping is voorzien van loggia's. Na het vertrek van de PTT kreeg het gebouw de naam ‘De Batavier’. Het deed aanvankelijk dienst als educatief centrum en functioneerde later als kleinschalig bedrijfsverzamelgebouw voor maatschappelijke instellingen. Sinds begin 2018 is het eigendom van stichting De Verre Bergen, die het ingrijpend renoveerde. In eerste instantie werd het onder meer verhuurd aan de milieuorganisatie The Ocean Cleanup, later vestigde ook de Rotterdamse ombudsvrouw zich in het gebouw. Het naastgelegen kantoorpand werd verbouwd tot een wooncomplex, onder andere bedoeld voor studenten.
Oostzijde thumb|260px|Batavierenstraat en het Oude Westen op een plattegrond van Rotterdam uit 1900 De bebouwing aan de oostzijde van de straat maakte eind jaren ‘80 plaats voor een complex met 29 seniorenwoningen, ontworpen door architect Herman van Olst (1944-1988). Dit project werd in 1990 opgeleverd en geldt als een van de laatste stadsvernieuwingsprojecten in het Oude Westen. Het gebouw met vijf bouwlagen is een kenmerkend voorbeeld van jaren ‘80-architectuur. De gesloten, statische zijgevels, uitgevoerd in metselwerk van bakstenen in wildverband, contrasteren met de dynamiek van de opengewerkte voor- en achtergevels. Kenmerkend voor deze gevels zijn de uitkragende gevelvlakken, galerijen en ritmisch geplaatste balkons. De ondersteunende kolommen zorgen voor een visueel lichtvoetig ontwerp, ondanks de massieve uitstraling van de zijgevels. De combinatie van statische en dynamische elementen sluit aan bij de stedenbouwkundige context van een straat waar klassieke, authentieke bebouwing en functionele naoorlogse bouwstijlen naast elkaar staan. Het ontwerp versterkt de samenhang van de omgeving, geeft de bebouwing een eigentijds karakter en vormt een logische aanvulling op de bestaande structuur. Als subtiele verwijzing naar het verleden zijn in de voorgevel ornamenten uit de gesloopte bebouwing verwerkt.
Van de oorspronkelijke negentiende-eeuwse bebouwing van de Batavierenstraat bleef slechts één woongebouw behouden: het appartementengebouw op nummer 39 uit 1896. Het is het enige nog bestaande pand dat herinnert aan het oorspronkelijke straatbeeld van de Batavierenstraat.
Muurschilderingen In oktober en november 2024 werden muurschilderingen aangebracht op de gesloten, statische zijgevels van het seniorencomplex. Deze zogenaamde murals, vervaardigd door kunstenares Dalal Mitwally, waren het resultaat van een opdracht van het Nederlands Fotomuseum in samenwerking met het Mauritshuis, gefinancierd door de VriendenLoterij en woningcorporatie Woonstad Rotterdam.Website Museum Murals
De plaatsing van de murals leidde tot controverse in de buurt. Hoewel de meningen verdeeld waren,AD - Sander Sonnemans - Onbegrip over grootste tegenstander van muurschildering: ‘Die man moet niet zo klagen’ (7-11-2024)AD - Iffet Subaşı - Buurtbewoners verrast door muurschilderingen in hun wijk: ‘Heeft iemand dit met de handen gemaakt?’ (27-02-2025) gaven veel bewoners aan zich door de afbeeldingen geïntimideerd te voelen en twijfelden zij aan de kwaliteit.AD - Sander Sonnemans - Kritiek op muurschilderingen in Oude Westen: ‘Zo verschrikkelijk lelijk, ik doe de gordijnen dicht’ (4-11-2024) Ook werd de opdrachtgevers verweten dat de bewoners vooraf niet waren geïnformeerd over de plaatsing en keuze van de kunstwerken, en niet waren betrokken bij het besluitvormingsproces.Dagblad010 - Batavierenstraat in opstand tegen plaatsing van muurschilderingen (9-11-2024)Is Inspraak Stickerafhankelijk? - Samenvatting Analyse Participatie Muurschilderingen Batavierenstraat (1-12-2024)Dagblad010 - Bewoners Batavierenstraat: ‘’Woonstad steekt de draak met ons’’ (29-11-2024) Naar aanleiding van deze kwestie ontstond in de media een ruimere discussie over de rol van muurkunst,Podcast Art Walks, aflevering 7 - 6’30’’ - Mieke van der Linden, Siebe Thissen, Sandra Smets en Jeroen Erosie (12-12-2024) waarbij werd gesteld dat het vaak wordt ingezet om dieperliggende problemen, zoals buurtverpaupering, te maskeren.AD - Kees Thies - Ik ben zéker niet tegen ‘muurkunst’ in het algemeen, maar ik snap de tegenstanders wel (6-11-2024)
Een breed gedragen petitieBatavierenstraat “geeft wethouder Saïd Kasmi de Zak" (5-12-2024) Rotterdam.Nieuws.nl WOW-Rotterdam werd ingediend bij wethouder Said Kasmi, waarin de gemeente werd aangespoord het proces te evalueren en een zorgvuldig, strikt beleid te ontwikkelen voor projecten zoals muurschilderingen, die het woongenot kunnen aantasten.Dagblad010 - Bewoners oude westen voelen zich misleid met muurschilderingen (16-11-2024) Ook verzochten bewoners het college van burgemeester en wethouders om handhavend op te treden en de murals te toetsen aan de criteria voor een welstandsexces en aan de bepalingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).Brief bewoners Batavierenstraat aan het college van B&W Rotterdam - Klacht over muurschildering in de Batavierenstraat, kenmerk b20241011, (11-10-2024) - Gemeente Rotterdam, Stadsontwikkeling, Bouw- en Woningtoezicht, zaaknummer 756753-2024 (4-11-2024) In hun bezwaar stelden bewoners tevens de toepassing van de Omgevingswet aan de orde. Zij wezen daarbij op het belang van participatie en een zorgvuldige afweging van de belangen van omwonenden bij ruimtelijke projecten in de openbare ruimte. De handhavingsverzoeken werden afgewezen.
De kwestie trok de aandacht van burgemeester Carola Schouten, die op 11 december 2024 een bezoek aan de straat bracht om zich door de bewoners te laten informeren.Dagblad010 - Burgemeester Schouten bezoekt Batavierenstraat in Rotterdam (12-12-2024) Kort daarna wezen bewoners op de toenemende graffiti en het vandalisme rond de muralsWOW - Verloedering Batavierenstraat door muurschilderingen (07-02-2025)JOU Nieuwsblad - Verloedering Batavierenstraat door muurschilderingen (17-02-2025) en riepen zij wethouder Chantal Zeegers op om Woonstad ter verantwoording te roepen.Dagblad010 - Bewoners Batavierenstraat vragen wethouder om in te grijpen (07-02-2025)
Na gesprekken met bewoners en ondernemers en een huis-aan-huisvragenlijst maakten Woonstad Rotterdam, de gemeente Rotterdam, het Nederlands Fotomuseum en Cretopia Rotterdam in april 2026 bekend dat de muurschilderingen zouden worden verwijderd. Volgens de gezamenlijke bewonersbrief waren de meningen verdeeld, maar ervoeren vooral direct omwonenden bezwaren tegen de uitstraling en de prominente aanwezigheid van de schilderingen in hun woonomgeving.Woonstad Rotterdam, gemeente Rotterdam, Nederlands Fotomuseum en Cretopia Rotterdam, Batavierenstraat muurschilderingen, bewonersbrief, 6 april 2026. Beide muurschilderingen werden in de nazomer van 2026 verwijderd.
Afbeeldingen
Bronvermelding
Categorie:Straat in Rotterdam Centrum Categorie:Oude Westen Categorie:Chinatown