De zonaanbidder Grzimek, B. et al. (1972). Het leven der dieren: Deel VI Reptielen.| pagina's = Pagina 250| Uitgeverij Het Spectrum N.V., Utrecht/Antwerpen. (Phrynocephalus helioscopus) is een hagedis uit de familie der agamen (Agamidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Peter Simon Pallas in 1773. Global Biodiversity Information Facility (2011). Phrynocephalus helioscopus Pallas, 1773. Geraadpleegd op 14 februari 2016. Oorspronkelijke werd de wetenschappelijke naam Lacerta helioscopa gebruikt en later Phrynocephalus helioscopa.
De soortaanduiding helioscopus betekent vrij vertaald 'zon-zoeker'.
Uiterlijke kenmerken De soort kan een lengte van twaalf centimeter bereiken, waarbij de staart circa de helft beslaat. Koengrad (2016). Kroeglogolovka. Geraadpleegd op 14 februari 2016.
Verspreiding en habitat De zonaanbidder komt voor vanaf het oosten van de Zuidelijke Kaukasus, Wolgograd en Astrachan, oostwaarts door Kazachstan tot aan het noordwesten van Mongolië en China. Komt ook voor in Centraal-Azië en het Kopet-Daggebergte in het noordoosten van Iran. De hagedis is aangetroffen in de landen Afghanistan, China, Iran, Kazachstan, Kirgizië, Mongolië, Oezbekistan, Tadzjikistan en Turkmenistan. Zonaanbidders zijn waargenomen tot op hoogten van 1.500 meter boven zeeniveau.
Zonaanbidders leven in stenige woestijnen en halfwoestijnen, waar struikgewas spaarzaam aanwezig is. Ze kunnen bijvoorbeeld waargenomen worden in droge rivierbeddingen of zandige gebieden met kiezelstenen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is de beschermingsstatus 'veilig' toegewezen (Least Concern of LC).
Ondersoorten De zonaanbidder wordt vertegenwoordigd door zeven ondersoorten, die verschillen in uiterlijk en het verspreidingsgebied. Drie ondersoorten zijn pas sinds 2012 wetenschappelijk beschreven.
Naam Auteur Verspreidingsgebied Phrynocephalus helioscopus cameranoi Bedriaga, 1907 Kazachstan Phrynocephalus helioscopus helioscopus Pallas, 1771 De rest van het verspreidingsgebied [Phrynocephalus helioscopus meridionalis Dunayev, Solovyeva & Poyarkov, 2012 Oezbekistan, Turkmenistan, mogelijk in Afghanistan Phrynocephalus helioscopus saidalievi Sattorov, 1981 Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië Phrynocephalus helioscopus sergeevi Dunayev, Solovyeva & Poyarkov, 2012 Oezbekistan Phrynocephalus helioscopus turcomanus Dunayev, Solovyeva & Poyarkov, 2012 Turkmenistan, Iran, Afghanistan Phrynocephalus helioscopus varius Eichwald, 1831 Kazachstan, China, Mongolië
Bronvermelding
Categorie:Agaminae Categorie:IUCN-status niet bedreigd