Teatralnaja (Russisch: Театральная ) is een station aan de Zamoskvoretskaja-lijn van de Moskouse metro. Het station werd geopend als onderdeel van de tweede fase van de metrobouw. Op 5 november 1990 kreeg het station de huidige naam.
Inleiding Het station "Teatralnaja" is het laatste werk van de architect Ivan Alexandrovitsj FominM.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 39 en heeft de status van cultureel erfgoed.
Teatralnaja vormt samen met de aansluitende stations Ochotny Rjad en Plosjtsjad Revoljoetsi het centrale metroknooppunt in het centrum van Moskou. De andere twee stations zijn niet rechtstreeks maar alleen via Teatralnaja aan elkaar verbonden. Het toegangsgebouw aan de noordkant deelt Teatralnaja met Ochotny Rjad, dat aan de zuidkant met Plosjtsjad Revoljoetsi.
Geschiedenis thumb|left|Het stationsontwerp uit 1935 thumb|200px | left | De gedenkplaat voor de bouw en opening van het station In de jaren 20 van de twintigste eeuw zijn plannen gemaakt voor de bouw van een metro in Moskou. In 1927 volgde een concrete uitwerking voor het station onder het Sverdlovplein (tegenwoordig Theaterplein) dat echter niet werd gerealiseerd. In 1931 werd een besluit genomen over de bouw van de metro van Moskou. Een van de eerste projecten uit 1931 voorzag in een station aan lijn 1 tussen Ochotny Rjad en Plosjtsjad Dzerzjinskogo. In de zomer van 1932 werd echter besloten om het station Sverdlovplein niet als onderdeel van lijn 1 te bouwen. Ondanks dat werd het station in publicaties uit 1934 en 1935 nog steeds vermeld. Het Algemeen plan voor de wederopbouw van Moskou uit 1935 bepaalde dat het station Sverdlovplein als onderdeel van de Gorki-radius (het deel van lijn 2 ten noorden van het Kremlin) zou worden gebouwd tijdens de tweede fase (1935-1938) van de metrobouw en dus haaks op lijn 1 zou liggen. Het project werd ter hand genomen door architect Ivan Alexandrovitsj Fomin die het ontwerp voor station Sverdlovplein maakte. Na de dood van de architect in 1936, werd het project voortgezet door zijn leerling Leonid Michajlovič Poljakov.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 43 In 1937 werden de plannen voor de derde fase van de metro bekend waarin o.a. de Zamoskvoretskaja-radius (het deel van lijn 2 ten zuiden van het Kremlin) was opgenomen voor de verbinding naar Zavod im Stalin (Stalinfabriek).
Het station werd geopend als Plosjtsjad Sverdlova en was in 1938 het begin/eindpunt van de lijn naar het vliegveld, met als noordelijk eindpunt Sokol In het begin moesten de overstappers van en naar de stations Ochotny Rjad en Plosjtsjad Revoljoetsi eerst naar boven naar de respectievelijke toegangsgebouwen om vandaar weer af te dalen naar het gewenste station. De overstappers tussen de twee andere stations moesten via de middenhal van Sverdlovplein het andere toegangsgebouw bereiken en vervolgens weer afdalen naar de perrons. Door het grote aantal reizigers ontstonden al snel opstoppingen tijdens de spits en kort na de opening werd dan ook gestart met het ontwerpen van rechtstreekse verbindingen tussen de verschillende perrons Op 30 december 1944 werd een verbindingstunnel naar Ochotny Rjad geopend en op 9 mei 1946 volgde de verbindingstunnel naar Plosjtsjad Revoljoetsi.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het station, net als andere metrostations als schuilkelder gebruikt, de aanleg van de metro werd echter wel voortgezet en op 1 januari 1943 werd het deeltraject tussen Sverdlovplein en Stalinfabriek geopend In 1974 is het centrale metro knooppunt gerenoveerd waarbij nog twee extra verbindingstunnels zijn gebouwd, een vanuit het midden van de middenhal naar Plosjtsjad Revoljoetsi en de andere vanaf het noordelijke perroneinde naar Ochotny Rjad. In de jaren 1970 werd de marmeren vloer in de middenhal vervangen door graniet, waardoor de uitstraling van het station veranderde.
In 1990 kreeg het Sverdlovplein weer haar historische naam Theaterplein, het plein waaraan het Bolsjojtheater en het kleinetheater gelegen zijn. Vervolgens is ook het metrostation omgedoopt op de muren van het station zijn echter nog wel sporen van de letters van haar oude naam te vinden. Tussen 25 juni 2002 en 25 december 2003 was het zuidelijke toegangsgebouw gesloten in verband met de vervanging van de roltrappen uit 1938 Sinds maart 2007 beschikt het station over Wi-Fi
Technische specificaties
Het station is een pylonenstation gelegen op 35 m diepte. Het is afgeleid van het standaardmodel voor de tweede fase van de Moskouse metro. Het station bestaat uit drie evenwijdige tunnels, met elk een dwarsdoorsnede van 9,5 meter. Gietijzeren schachtringen vormen de tunnelwand. Elke ring bestaat uit 18 delen en heeft een breedte van 60 cm.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 94
De totale breedte van de perrons en middenhal is 22,5 meter; de afstand tussen de sporen 25,4 meter. De hoogte van het gewelf is 5,3 meter. Het perron ligt op 1,1 meter boven de rails en is 155 meter lang.
De middenhal en de perrons zijn onderling verbonden door openingen tussen de pylonen, die als ijzeren buizen tussen de tunnels zijn aangebracht. Aan weerszijden van de middenhal bevinden zich acht van dergelijke openingen die de 2,8 meter tussen middenhal en perron overbruggen. Ieder opening is 3 meter breed en 2,8 meter hoog. Onder de middenhal bevinden zich ruimtes voor het ventilatiesysteem. De roltrappen bevinden zich eveneens in gietijzeren tunnels die onder een hoek van 30 ° lopen. De diameter is 7,9 meter en iedere schachtring is 75 cm breed. De roltrappen zijn van het type ET-3M.
Aan elk einde van de stationshal bevinden zich keerwanden waarmee het station in geval van oorlog hermetisch kan worden afgesloten en daarmee een schuilkelder ontstaat. Aan de noordkant van de centrale hal is een noodoproepzuil.
Het station ligt bij kilometerpaal - PK01 + 44,5. Aan beide kanten van het station bevinden zich overloop wissels. Daarnaast is er een verbindingsspoor naar de Arbatsko-Pokrovskaja-lijn vanaf het oostelijke spoor.
Architectuur en vormgeving Station thumb|left| Perron thumb|right | Gewelf van de middenhal Het station was het laatste werk van de architect Ivan Alexandrovitsj Fomin. Voor de vormgeving greep hij terug op het eerder door hem ontworpen station Krasnye Vorota Ondanks dat het station Sverdlovplein zou worden genoemd trachtte de architect toch een verband te leggen met de Theaters. Het geheel kreeg de uitstraling van een theaterzaal en de doorgangen doen denken aan het toneel. Volgens Fomin moest het station de passage van het Theaterplein worden en als vanzelf grote vreugde brengen door de kunsten van alle volkeren van het land Nadat de naam van het station was gewijzigd in Teatralnaja kwam het ontwerp helemaal tot zijn recht. Het station bestaat uit drie gescheiden buizen waarvan de middenhal de belangrijkste is. Deze wordt geflankeerd door gegroefde halve zuilen die zijn geïnspireerd op de Dorische zuilen. Ze bestaan uit marmeren blokken uit de Prohorovo-Balandiskoje groeve. Boven op de zuilen liggen koperenplaten die de kroonlijst dragen.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 42 Hiermee zijn tussen de zuilen nissen gevormd langs de wanden van de pylonen. Hierin zijn om en om banken geplaatst met daarboven ventilatieroosters. De wanden van de pylonen zijn bekleed met labradoriet en het marmer van de gesloopte Christus Verlosserkathedraal. De wanden langs het spoor zijn aan de onderkant bekleed met groene doriet van de Krim.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 124 Zowel boven de perrons als in de middenhal wordt de verlichting verzorgd door kristallenlampen in een bronzen houder die aan het plafond hangen. Het gewelf van de middenhal bestaat uit ruitvormige cassettes die voor een deel zijn gevuld met bas-reliëfs van dansers en muzikanten uit zeven verschillende Sovjet Republieken, waarmee uiting wordt gegeven aan de theaterkunsten van de Sovjet-Unie, het thema van het station. De bas-reliëfs zijn gemaakt door Natila Danko en vervaardigd in de porseleinfabriek van Leningrad. Voor ieder van de zeven republieken, Armenië, Wit-Rusland, Georgië, Kazachstan, Rusland, Oekraïne en Oezbekistan, is een mannelijke en een vrouwelijke artiest gemaakt waarvan ieder vier afgietsels, dus in totaal 56 stuks, in het gewelf zijn verwerkt.O'Mahony, Mike. Sport in the USSR: physical culture - visual culture”, Reaktion Books (2006), . blz 119
Toegangsgebouwen thumb|left|Het zuidelijke toegangsgebouw aan het Revolutieplein thumb|Het noordelijke toegangsgebouw op de hoek van het Theaterplein en Ochotny Rjad Teatralnaja heeft twee toegangsgebouwen die ze deelt met elk een van de andere stations. Het zuidelijke toegangsgebouw wordt gedeeld met station Plosjtsjad Revoljoetsi(Revolutieplein). Het werd net als het ondergrondse deel van Plosjtsjad Revoljoetsi ontworpen door A. Doesjkin. In de plannen voor het revolutieplein was voorzien dat de grote bioscoop van de filmacademie hier zou worden gebouwd met op de begane grond de toegang tot het metrostation. Het ontwerp moest dan ook rekening houden met deze latere overbouwing en het station zou ook moeten bliiven functioneren tijdens de bouw van de bioscoop.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 28 De roltrappen naar de perrons beginnen in een ovale hal die onder de bioscoop zou komen te liggen. Deze hal is via een brede gang verbonden met de ingang aan het plein. Aan de buitenzijde heeft het toegangsgebouw zes karakteristieke zuilen bekleed met Labrador marmer. De buitenmuren zijn bekleed met witte kalksteen uit de buurt van Moskou.M.A. Zelenin en S.M. Kravets: Bouwkunde van de Moskouse Metro (Архитектура Московского метрополитена). Sovjet academie van bouwkunst, Moskou 1941. (Russisch) Blz. 30 Het interieur van het zuidelijke toegangsgebouw is qua ontwerp vrij eenvoudig.A.N. Zinovjev: Stalins Metro, historische gids (Сталинское метро. Исторический путеводитель). Moskou 2011. (Russisch) Blz.76 De muren bij de roltrappen zijn bekleed met donker "Sadachlo"-marmer, de muren van de centrale hal met donkergeel "Buchan-Janko". De vloer is bedekt met graniet en aan het plafond verzorgen hanglampen de verlichting en in de hal staat een borstbeeld Lenin. De bioscoop is nooit gebouwd zodat ook de gang en de ovale hal vanaf de straat zichtbaar zijn gebleven. Rond 1974 vond een verbouwing plaats waarbij de oorspronkelijke de kassa werd verplaatst. Wie goed kijkt kan nog de letters verboden toegang zien boven de voormalige toegang tot de kassiersruimte zien. Er zijn toen ook bij de in- en uitgang tourniquets geplaatst, die in 2009 zijn vervangen door geheel nieuw ontwerp met glazen deuren. In 2004 werden de roltrappen uit 1938 vervangen door drie nieuwe van het type ET-3M en voorzien van roestvrijstalen balustrades.