thumb|Titelblad van de eerste Nederlandse vertaling (1733). Alciphron. De knibbelaar, of De gewaande vrydenker (Engelse titel: Alciphron, Or The Minute Philosopher) is een filosofische dialoog geschreven door de 18e-eeuwse Ierse filosoof George Berkeley, waarin hij het christendom verdedigde tegen de argumenten van vrijdenkers zoals de Nederlandse filosoof Mandeville en de Engelse filosoof Shaftesbury. De oorspronkelijke ondertitel luidt dan ook 'Behelzende een verdediging voor den Christelyken Godsdienst, tegen de zoogenaamde Vrydenkers'''. Het boek werd voor het eerst in het Engels gepubliceerd in 1732. Een Nederlandse vertaling van Mattheus de Ruusscher verscheen in 1733 in Leiden.
De dialoog speelt zich voornamelijk af tussen vier personages, de vrijdenkers Alciphron en Lysicles, Berkeley's woordvoerder Euphranor, en Crito, die optreedt als woordvoerder van het traditionele christendom. De doorgaans zwijgzame verteller van de dialoog heet Dion.
Het werk bevat twee opmerkelijke hoofdstukken: Dialoog IV (Vierde Zamenspraak), waarin Berkeley een nieuw teleologisch godsbewijs presenteert op basis van zijn eigen theorie over visuele taal, die hij verdedigde in zijn Essay Toward a New Theory of Vision (voor het eerst gepubliceerd in 1709 en opgenomen in de eerste editie van Alciphron).Zie David Kline, "Berkeley's Divine Language Argument" in Ernest Sosa, red., Essays on the Philosophy of George Berkeley (Dordrecht: Reidel, 1987), repr. in David Berman, red., Alciphron in Focus (Londen: Routledge, 1993). Dialoog VII (Zevende Zamenspraak), waarin Berkeley een nieuwe taaltheorie presenteert, die is vergeleken met de taaltheorie van Ludwig Wittgenstein in zijn Filosofische onderzoekingen (1953).Anthony Flew, "Was Berkeley a Precursor of Wittgenstein?" in W. B. Todd, red. Hume and the Enlightenment: Essays Presented to Ernest Campbell Mossner (Edinburgh: The University Press, 1974), repr. in Berman, red., Alciphron. In een later werk, The Theory of Vision Vindicated and Explained (voor het eerst gepubliceerd in 1733), haalde Berkeley het werk van Alberto Radicati aan als bewijs dat de opvattingen die het personage Lysicles bepleit niet zijn overdreven (para. 5).
Externe links Alciphron, or the Minute Philosopher (editie uit 1803 op Google Books) Alciphron, or The Minute Philosopher (The Works of George Berkeley''. Red. door Alexander Campbell Fraser. In 4 Volumes. Vol. 2. Oxford: Clarendon Press, 1901) van Internet Archive
Categorie:18e-eeuws boek Categorie:Boek over atheïsme Categorie:Christelijke theologie Categorie:Taalfilosofie Categorie:Dialoog