thumb|Kaart van de hulpverleningszones De hulpverleningszones (Frans: ) vormen de organisatiestructuur van de brandweerdiensten in België. Er zijn er in totaal 35 (plus Brussel) en ze vervangen sinds 1 januari 2015 de kleinere "prezones". De schaalvergroting werd doorgevoerd in het kader van de brandweerhervorming. Aanleiding voor deze hervorming was de gasramp in Gellingen, waarbij bleek dat de organisatie van de hulpdiensten niet meer voldeed aan de noden van de huidige maatschappij. Na de ramp werd door de federale regering een commissie opgericht die de hervorming moest uitwerken. De commissie baseerde zich op drie basisprincipes: Snelste adequate hulp: bij noodgevallen wordt niet meer de territoriaal bevoegde brandweer maar de brandweer die het snelst ter plaatse kan zijn uitgestuurd. Zelfde basisbescherming: elke burger heeft recht op dezelfde basisbescherming zonder daar in verhouding overdreven veel voor te moeten betalen. Schaalvergroting: een schaalvergroting is noodzakelijk opdat de beschikbare middelen efficiënter worden ingezet en grote incidenten beter worden aangepakt.
Elke zone heeft rechtspersoonlijkheid en wordt bestuurd door een zoneraad en zonecollege. De burgemeesters van de respectievelijke gemeenten vormen van rechtswege de zoneraad, die het zonecollege aanstelt. Het zonecollege benoemt op zijn beurt een zonecommandant, die belast is met de organisatie en het beheer van de zone.
In Brussel-Hoofdstad is het een gewestelijke instelling, de Brusselse Hoofdstedelijke Dienst voor Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp (DBDMH), die instaat voor de brandweerdiensten. De DBDMH valt grotendeels buiten het federaal georganiseerd systeem van hulpverleningszones.
Wijzigingen van zones Op 1 januari 2016 wijzigden de gemeenten Anderlues, Erquelinnes, Lobbes en Merbes-le-Château van Hulpverleningszone Henegouwen-Centrum naar Hulpverleningszone Henegouwen-Oost. Op 1 oktober 2016 veranderden alle hulpverleningszones van naam. Op 1 januari 2019 werden door gemeentelijke fusies enkele gemeenten toegevoegd/verwijderd uit de hulpverleningszones. Op 1 januari 2019 veranderde de naam van "Hulpverleningszone Oost" naar "Brandweerzone Oost". Op 24 oktober 2019 veranderde de naam van "Hulpverleningszone Vlaamse Ardennen" naar "Brandweerzone Vlaamse Ardennen". Op 13 maart 2020 veranderde de naam van "Hulpverleningszone Rivierenland" naar "Brandweerzone Rivierenland". Naar aanleiding van de gemeentefusies van 1 januari 2025 zijn er een hele reeks wijzigingen gepland.
Lijst Hulpverleningszone Provincie Aantal gemeenten Aantal posten Oppervlakte (in km²) Bevolking (01/01/2024) Beschrijving Brandweer Zone Antwerpen 2 9 216,08 566.718 Stad Antwerpen en Wijnegem Brandweerzone Rivierenland 18 15 566,94 441.132 Zuidwesten provincie Antwerpen (streek rond Mechelen) Brandweer Zone Rand 20 19 709,50 419.118 Streek rond stad Antwerpen Hulpverleningszone Taxandria 12 12 631,50 201.025 Noordoosten provincie Antwerpen (streek rond Turnhout) Brandweer Zone Kempen 15 7 728,53 270.201 Zuidoosten provincie Antwerpen (streek rond Geel) Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant 32 8 1.233,71 546.949 Ongeveer het arrondissement Leuven Brandweerzone Vlaams-Brabant West 31 10 879,99 639.867 Ongeveer het arrondissement Halle-Vilvoorde Hulpverleningszone Waals-Brabant 27 6 1.097,20 409.782 Provincie Waals-Brabant DBDMH 19 8 162,42 1.222.637 Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brandweerzone Vlaamse Ardennen 13 8 550,62 185.781 Zuidwesten provincie Oost-Vlaanderen (Regio Oudenaarde) Brandweerzone Centrum 16 15 958,02 609.185 Regio Gent Brandweerzone Oost 8 9 347,97 207.086 Regio met Dendermonde en Lokeren Hulpverleningszone Zuid-Oost 7 7 338,19 255.066 Grootste deel van de Denderstreek Hulpverleningszone Waasland 6 9 461,88 251.066 Het Waasland (Regio Sint-Niklaas) Hulpverleningszone Meetjesland 5 4 354,18 90.608 Het Meetjesland (Regio Eeklo) Hulpverleningszone Henegouwen-Centrum 28 11 1.367,63 556.543 Bergen en omringende gemeenten Hulpverleningszone Henegouwen-Oost 22 6 1.242,77 474.436 Charleroi en omringende gemeenten Hulpverleningszone Picardisch Wallonië 19 7 1.202,43 320.148 Doornik en omringende gemeenten Hulpverleningszone Hesbaye 13 2 390,07 76.663 (Luiks) Haspengouw Luik Zone 2 IILE-SRI 21 7 590,36 565.529 Luik en omringende gemeenten HEMECO 15 2 599,08 106.423 Regio tussen Hoei en Hamoir Vesdre - Hoëgne & Plateau 19 9 798,79 234.302 Regio rond Verviers 5 Warche Amblève Lienne (ZS5 W.A.L.) 7 4 632,69 49.468 Regio rond Malmedy Zone DG 9 7 846,14 78.604 De Duitstalige Gemeenschap Brandweerzone Oost-Limburg 13 7 883,62 328.615 Regio Genk - Maaseik Hulpverleningszone Noord-Limburg 8 4 540,58 160.730 Regio Lommel Hulpverleningszone Zuid-West Limburg 17 8 999,10 410.753 Regio Hasselt - Haspengouw Hulpverleningszone Luxemburg 43 17 4.439,71 295.049 Eén voor de hele provincie DINAPHI 22 12 2.507,12 178.975 De arrondissementen Dinant en Philippeville Hulpverleningszone NAGE 10 4 831,20 232.709 Namen en omringende gemeenten Hulpverleningszone Val de Sambre 6 3 336,50 87.770 Zes gemeenten ten westen van Namen (o.a. Sambreville) Hulpverleningszone Zone 1 17 11 952,87 446.648 De regio met Brugge en Oostende Zone Midwest 13 17 554,81 235.212 De regio met Roeselare en Tielt Brandweer Fluvia 14 14 449,39 322.249 Kortrijk en omringende gemeenten Brandweer Westhoek 18 22 1187,25 222.266 De Westhoek (Regio Ieper - Veurne)
Zie ook Brandweerhervorming in België Lijst van politiezones in België Veiligheidsregio en regionale brandweer (Nederland)
Externe links hulpverleningszone.be (gearchiveerd) brandweer.be Koninklijk besluit van 2 februari 2009 tot vaststelling van de territoriale afbakening van de hulpverleningszones
Categorie:Brandweer in België Categorie:Belgische overheid