Een bedrijf of onderneming is een organisatie van arbeid en kapitaal, die economisch actief is in de productie, of in het aanbieden van goederen of diensten. In de (klassieke) economische theorie zijn bedrijven gericht op het maken van winst. Een bedrijf dat tastbare producten maakt wordt een fabriek genoemd.
De termen bedrijf en onderneming verwijzen min of meer naar hetzelfde, maar worden vaak verschillend gebruikt; zo is de tweede term meer aan juridische contexten gebonden.Het begrip onderneming, Expertisecentrum Europees Recht]
Betrokkenen Bij een bedrijf zijn belanghebbenden betrokken, zoals: ondernemer(s) klanten eigenaren en/of aandeelhouders personeel, werknemers leveranciers concurrenten toezichthouders namens de overheid, andere autoriteit of belangenorganisatie bestuur van een stichting of vereniging of van de aandeelhoudersvergadering
Doelen De verschillende betrokkenen hebben elk verschillende doelen, waarbij doel en middel ook verschillend of strijdig kunnen zijn, zoals: een product of dienst leveren; zorgen voor inkomsten; zorg voor continuïteit, voortbestaan en groei van het bedrijf; belangen van milieu; sociale belangen; maatschappelijke belangen.
Soorten organisaties Er kan hierbij een onderscheid worden gemaakt in commerciële en niet-commerciële organisaties, ook wel profit- en non-profitorganisatie genoemd.
Commerciële organisaties Een onderneming die maar één product verhandelt is een mono-productonderneming. Een onderneming die kant-en-klare producten producten inkoopt om ze vervolgens te verkopen wordt een handelsonderneming genoemd.Bedrijfseconomische grondbeginselen praktisch toegepast (Wolters/Noordhoff, 2005), T.P.M. Welten, J.M.M.J. Clerx Bij commerciële organisaties is er sprake van een onderneming waar risico's worden gelopen en waar het streven naar winst noodzakelijk is voor het voortbestaan. Om hun klanten op een zo efficiënt mogelijke manier te bereiken en aan te spreken met hun diensten, wordt er nauwkeurig gelet op de vier -P's-: prijs, plaats, product en promotie.
Tegenwoordig handelen bedrijven ook steeds vaker volgens drie andere P's: People, Planet en natuurlijk Profit. In deze ruimere benadering wordt er ook rekening gehouden met de meerwaarde of kosten voor mens, maatschappij en de omgeving (m.a.w. duurzaam ondernemen).
Niet-commerciële organisaties Bij niet-commerciële organisaties zoals non-profitorganisaties, ngo's en vzw's is dit winststreven niet het eerste doel. Het doel van het bedrijf dient te worden gezocht in een nut of welzijn van (een bepaald deel van) de bevolking.
Juridisch Rechtsvormen
Bij ondernemingen en/of bedrijven kunnen, afhankelijk van het land, verschillende rechtsvormen worden onderscheiden. Elke rechtsvorm heeft andere rechten en plichten. Een eerste indeling die kan worden gemaakt is naar land en die in persoonlijke ondernemingsvormen en rechtspersonen.
Europese Unie Uit het Europese mededingingsrecht is een ondernemingsbegrip naar voren gekomen dat in zijn klassieke formulering luidt: elke eenheid die een economische activiteit uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de wijze waarop zij wordt gefinancierd.Hof van Justitie, C‑110-85, Commissie t. Italië, 16 juni 1987 Onder 'economische activiteit' wordt verstaan iedere activiteit, zelfs los van het nastreven van winst, waarmee wordt deelgenomen aan het economische verkeer en die bestaat in het aanbieden van goederen en diensten op een bepaalde markt.H.v.J., C‑41/90, Höfner en Elser, 23 april 1991; H.v.J., C-35/96, Commissie t. Italië, 18 juni 1998 Deze jurisprudentiële termen hebben sindsdien hun intrede gedaan in de regelgeving, bijvoorbeeld over de bescherming van persoonsgegevens.Artikel 4, 1° van de Algemene verordening gegevensbescherming
Inschrijfplicht Alle ondernemingen en rechtspersonen in Nederland moeten zich inschrijven in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel. Volgens de wet heeft men een onderneming als men zelfstandig goederen of diensten levert aan anderen, met de bedoeling om winst te maken.
België Onder invloed van de EU is het begrip 'onderneming' een steeds centralere plaats gaan innemen in het Belgisch recht, ten koste van andere operationele termen als 'handelaar' en 'winstoogmerk'. Het Wetboek van Economisch Recht geeft als algemene definitie van een onderneming: elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die op duurzame wijze een economisch doel nastreeft, alsmede zijn verenigingen.Artikel I.1, 1° WER, letterlijk overgenomen uit artikel 2, 1° van de oude Wet op de handelspraktijken. Voor deelwetgevingen worden andere definities gebruikt, bijvoorbeeld inzake boekhouding,Artikel I.5, 1° WER insolventie,Artikel XX.1, § 1 WER Kruispuntbank van Ondernemingen,Artikel I.4, 1° WER betalingsachterstandArtikel 2, 2° van de Wet betalingsachterstand handelstransacties of rechterlijke bevoegdheid.Artikel 573, eerste lid, 1° van het Gerechtelijk Wetboek
Statistische indeling Het CBS heeft een indeling gemaakt naar sectoren, de zogenaamde Standaard Bedrijfsindeling (SBI). Op het hoogste niveau kent deze indeling de volgende secties: Landbouw, bosbouw en visserij Winning van delfstoffen Industrie Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en gekoelde lucht Winning en distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering Bouwnijverheid Groot- en detailhandel; reparatie van auto's Vervoer en opslag Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Informatie en communicatie Financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Cultuur; sport en recreatie Overige dienstverlening Huishoudens als werkgever; niet-gedifferentieerde productie van goederen en diensten door huishoudens voor eigen gebruik Extraterritoriale organisaties en lichamen
Andere indelingen zijn de NACE-code (Nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté Européenne) van de Europese Unie en de International Standard Industrial Classification of All Economic Activities (ISIC) van de Verenigde Naties.
Zie ook Bedrijfsleven Bedrijfsopvolging Handelsnaamrecht Rechtsvorm Lijst van Nederlandse ondernemingen Lijst van Belgische ondernemingen Lijst van oudste ondernemingen ter wereld Maatschappij (onderneming)
Externe links Standaard Bedrijfsindeling (SBI) van het CBS Nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté Européenne (NACE) van de Europese Unie International Standard Industrial Classification of All Economic Activities (ISIC) van de VN
Categorie:Bedrijfseconomie Categorie:Bedrijfskunde