thumb|Schepen in de museumhaven van Gorinchem thumb|De Historischer Hafen Berlin thumb|Havenmuseum Rotterdam Een museumhaven is een haven met ligplaatsen voor varend erfgoed.Binnenvaarttaal, geraadpleegd 24 november 2015. Een museumhaven kan zelf een openluchtmuseum zijn, of deel uitmaken van een scheepvaartmuseum. In zo'n geval zijn alle of de meeste vaartuigen, zoals museumschepen, voor het publiek toegankelijk.
In Nederland zijn de meeste museumhavens 'historische haven', dat wil zeggen dat ze ligplaats bieden aan vaartuigen die privébezit zijn en waarop - naast dat ermee gevaren wordt - ook gewoond wordt. In dat geval draagt de haven bij aan een historisch stadsgezicht en zijn de vaartuigen gewoonlijk alleen van de buitenkant te bezichtigen. In onder meer Naarden en Vlaardingen geldt een verbod op bewoning van de in de historische haven afgemeerde schepen.Raad scherpt regels historische haven aan, Gemeente Naarden, oktober 2012. Gearchiveerd op 24 november 2015.Ligplaatsen voor Varende Monumenten, fonv.nl, geraadpleegd 24 november 2015.
Er zijn veel eigenaren die er een eer in stellen hun bezit, vaak varende monumenten, open te stellen voor publiek bij havendagen of bij open monumentendagen. De grotere museumhavens beschikken soms over een werkplaats of zelfs een werf, waar men met zoveel mogelijk authentieke materialen reparaties uitvoert.Museumhaven, Centrum Varend Erfgoed Hoorn, geraadpleegd 24 november 2015. Gearchiveerd op 25 november 2015.
Lijst van museumhavens naar land Australië Sydney, Australian National Maritime Museum
Duitsland Hamburg, Museumshafen Oevelgönne Berlijn, Historischer Hafen Berlin Bremerhaven, Alter Hafen
Groot-Brittannië Portsmouth, Portsmouth Historic Dockyard
Nederland Amsterdam, Museumhaven Amsterdam Amsterdam IJburg, aan de Oostelijke rand van Amsterdam, voor varende woonschepen tot een lengte van 40 meter Den Helder, de oude Rijkswerf Willemsoord Goes, aan de Houthaven is plaats voor zo'n twaalf schepen Gouda, Museumhaven GoudaMuseumhavens en historische havens, inventarisatie door Erfgoedhuis Zuid-Holland, oktober 2009. Hoorn, ligplaatsen voor circa tien historische vissers- en vrachtschepen Kerkdriel, in Recreatiegebied De Zandmeren is een haven met (hoofdzakelijk) historische schepen Leeuwarden, zowel de Museumhaven als in de reguliere havens verspreid over de stad liggen permanent bewoonde historische schepen Leiden, Museumhaven Kort Galgewater, ligplaatsen voor authentiek ogende, voormalige bedrijfsvaartuigen van vóór 1940 met een lengte van 18 tot 26 meter, maximale breedte 5 meter Leidschendam heeft een buitenexpositie over de historie van Leidschendam. Onderdeel hiervan zijn enkele tijdelijke ligplaatsen voor historische schepen aan de Plaspoelkade. Maassluis, de haven bij het Nationaal Sleepvaart Museum Meppel, in de Meppeler grachten zijn drie ligplaatsen voor historische bewoonde schepen Rotterdam, Havenmuseum en Veerhaven Schagen Winterligplaatsen voor historische bedrijfsvaartuigen Spakenburg De Oude Haven, subsidieregeling ligplaatsen klassieke schepen, er liggen ongeveer 30 authentieke Zuiderzee schepen. Tilburg, Winterligplaatsen in de Piushaven voor bewoonde historische bedrijfsvaartuigen Utrecht, Veilinghaven met zestien ligplaatsen Winschoten, Tramhaven Winschoten met vier tot zes ligplaatsen voor bewoonde historische schepen Zierikzee, Museumhaven Zeeland Zutphen, Museumhaven ZutphenOfficiële site
Verenigde Staten Mystic (Connecticut), Mystic Seaport
Zie ook Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig
Categorie:Haven Categorie:Scheepvaartmuseum