miniatuur|De Blauwe pijlgifkikker is endemisch in Suriname De biodiversiteit in Suriname is groot. De verscheidenheid in levensvormen wordt voornamelijk veroorzaakt door verschillen in landschapstype en temperatuur. Suriname wordt in vier ecologische zones verdeeld: Jonge Kustvlakte, Oude Kustvlakte, Savanne of Zanderijbelt, Binnenlandse overblijvende Hooglanden.Zesde milieu statistieken publicatie 2014, blz.147.
Soorten en bescherming Kustvlakte thumb|Het strand van Galibi is een van de belangrijkste broedplaatsen van de Lederschildpad thumb|Rivierdolfijn in de monding van de Surinamerivier thumb|Okopipi, een pijlgifkikker uit het regenwoud van Suriname De kustvlakte is grotendeels woest en weinig toegankelijk en bestaat uit zandstranden op de Tijgerbank, modderbanken, vogelrijke mangrovebossen en lagunes. De modderbanken ontstaan doordat de Guyanastroom modder aanvoert die op verschillende plaatsen langs de kust wordt afgezet. De tien modderbanken zijn Kwerimanbank, Wiawiabank, Bank bij de Warapakreek, Vissersbank, Herminabank, Coppenamebank, Coronibank, Potosibank, Korikoribank en Turtlebank. Op de modderbanken leven krabben, wormen en kleine kreeftachtigen. Vogels, zoals de Noord-Amerikaanse steltlopers gebruiken de modderbanken gedurende de trektijden als voedselplaatsen. Op de modderbanken treft men mangrovebossen, meer bekend als parwabossen, aan. Jonge parwabossen worden als broed- en slaapplaats gebruikt door de rode ibis (Eudocimus ruber) en verschillende reigersoorten. De mangrovebossen hebben en veelheid van functies. Een hiervan is de verdediging van de kust en de oevers tegen schade als gevolg van overstromingen. Andere zijn de kraamkamerfunctie, filterfunctie en productiefunctie van hout, voedsel en honing. Een andere inkomsten generende functie is het ecotoerisme.
Het parwabos heeft een beperkte levensduur. Na verloop van tijd sterft het af en vormt zich een lagunelandschap waarin verschillende soorten vogels, zoals de Zwartbuikfluiteend (Dendrocygna autumnalis) die ook wel 'boomeend' wordt genoemd en de oranjevleugelamazone papegaai of Kulekule (Amazonia amononica) hun nesten maken. Achter de mangrovebossen vindt men zout- en brakwater lagunes("pannen"), omringd door soortenarme gras- en varen vegetaties. Verder landinwaarts liggen soortenrijkere zoetwatermoerassen, bestaande uit gras- en struikzwampen.Natuurbescherming en natuurreservaten in Suriname,(2002), uitgave van Stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu) en gesponseerd door N.V. Billiton Maatschappij Suriname.
De zandstranden worden door vier soorten schildpadden als broedplaats gebruikt. Deze schildpadden zijn: Aitkanti of lederschildpad (Dermochelys corriacea) Krape of soepschildpad (Chelonia mydas) Warana (Lepidochelys olivacea) Karet (Eret mochelys imbricate).
Savannen De savannen van Suriname herbergen een rijkdom aan plantensoorten. Op grond van hun begroeiing kunnen savannen worden geclassificeerd in struik- en grassavannen en savannebos. Het savannebos onderscheidt zich door de hogere en dichtere vegetatie. Op grond van de bodemgesteldheid worden savannen ingedeeld in klei-, bruinzand-, witzand- en rots savannen. De plantensoorten die in de savannen gevonden worden zijn onder andere lemkiwisi (Cassaytha filiformis), zonnedauw (Drosera sp.), sabana-fungu (Licaniai acana) en de kamferplant (Unixia camphorata). De dieren die in de savannen gevonden worden zijn: landschildpadden (Chelonodis sp.), slangen, leguanen (Iguana iguana), herten (Mazama sp.) en kapasi's (Dasypus sp.).Vakblad Bos en Natuur, no.5, 2011, De waarde van savanne ecosystemen, Serano Ramcharan blz 12 en 13.
Bergland In het binnenland van Suriname komen bergen voor waaronder Brownsberg, Nassaugebergte en Lelygebergte. Het bergland maakt deel uit van het Guyanaschild. Het Guyanaschild is een van werelds best geconserveerde bos- en watergebieden. Het bestaat voor meer dan 90 procent uit onaangetast, tropisch regenwoud en kent een rijke flora en fauna. miniatuur|Gebied van de witgezichtsaki Kustwateren en rivieren De kustwateren van Suriname maken, net als het kustgebied van Guyana, Frans-Guyana en Noordoost-Brazilië, deel uit van de Guyana-ecoregio. De zeevissen, kreeftachtigen (garnalen en krabben) en schelpdieren (slakken en tweekleppigen) van Suriname zijn enigszins bekend. Andere groepen zeedieren echter zijn nog nauwelijks onderzocht. De granmorgoevis (Epinephelus itajara) is een bedreigde diersoort. De kleine en grote rivieren stromen van het zuiden naar het noorden waar ze in de Atlantische Oceaan uitmonden. Een opvallende verschijning in de riviermondingen en kustwateren is de rivierdolfijn, (Sotalia guianensis), met een licht roze buik. Suriname heeft ongeveer 61 endemische zoetwatervissen. Veel van deze endemische soorten zijn meervallen. De zoetwatervisfauna van Suriname is nog niet goed bekend.Vakblad Bos en Natuur, no 4, jrg 1, oktober 2010, Biodiversiteit van aquatische ecosystemen, Jan H. Mol, blz 8-10. Ontwikkelingen Nog steeds worden er nieuwe levensvormen ontdekt in Suriname. Volgens Ottema is de dikbekzaadkraker of twatwa een bedreigde diersoort. De grote ara's en de muskuseend of bosdoks zijn ernstig gedaald in aantal. miniatuur|links|Witgezichtsaki De witgezichtsaki is een endemische soort voor de Guyana's. Waarschijnlijk is de guyanadwergspecht een endemische soort van Suriname, daar de soort niet met zekerheid uit de naburige Guyana's bekend is.Important bird areas: Suriname, Otte H. Ottema, 2009
De Natuurbeschermingswet 1954 en de Jachtwet 1954 vormen de grondslag van de Surinaamse natuurbescherming. Het Jachtbesluit 2002 geeft een nadere uitwerking van de Jachtwet 1954. De reuzenmiereneter, kwatta-aap, ocelot, jaguar, boshond en de dolfijn zijn enkele van de zoogdieren die in Suriname volgens de wet onder volledige bescherming staan.
Lijsten van soorten Lijst van amfibieën in Suriname Lijst van reptielen in Suriname
De wetten Op 27 juni 1950 bood gouverneur J. Klaasesz twee ontwerpwetten ter goedkeuring aan de Staten van Suriname. Deze ontwerpwetten waren de Jachtwet 1954 en de Natuurbeschermingswet 1954.
De Jachtwet 1954 De Jachtwet had tot doel om de jacht die in 1954 nog zonder enige beperking werd uitgeoefend, wettelijk te regelen in het belang van de wildstand en van de jacht zelf. Tegenwoordig jaagt men, voor de sport en om handel te drijven, met moderne jachtmiddelen. Hierdoor ontstaat er gevaar voor uitroeiing van bepaalde diersoorten. Om deze reden verbiedt de Jachtwet bepaalde handelingen met betrekking tot beschermde dieren zoals, vangen, doden, pogen te vangen of te doden. Onder beschermde dieren worden alle zoogdieren, vogels, en zeeschildpadden en nog andere nader te bepalen dieren, welke behoren tot een in Suriname in het wild levend soort, verstaan. Uitzonderingen hierop zijn: Jachtwild, Kooidieren en, Schadelijke dieren.
Het Ministerie van Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer bepaalt nader wat onder de bovengenoemde categorieën verstaan wordt. Onder bepaalde voorwaarden is de jacht op deze dieren toegestaan. De Jachtwet 1954 is geldig voor heel Suriname. In het zuidelijk deel van het land zijn er echter geen gesloten seizoenen. Er is een "bag limit" ingesteld voor een aantal soorten dieren.zie jachtkalender https://web.archive.org/web/20150217195738/http://kustbeheer.sr/wp-content/uploads/2013/09/Jachtkalender.pdf.
De natuurbeschermingswet 1954 Op grond van deze wet kan de president gronden en wateren als natuurreservaat aanwijzen. Het gebied moet over een afwisselend natuur- en landschapsschoon en / of voor de wetenschap of de cultuur belangrijke flora, fauna en geologische objecten beschikken. Het is onder andere verboden om in een natuurreservaat opzettelijk of door onachtzaamheid schade toe te brengen aan de bodemgesteldheid, het natuurschoon, de fauna, de flora of handelingen te verrichten, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de waarde van het reservaat. Het is verder ook verboden om in een natuurreservaat te kamperen, vuur te maken, hout te kappen of houtskool te branden, te jagen, te vissen en bij zich te hebben, zonder vergunning van het Hoofd van 's Lands Bosbeheer een hond, een vuurwapen of enig jacht- of vangmiddel. In 1954 scheen het enigszins prematuur om in het onder bevolkte Suriname gebieden te reserveren voor de bescherming en behoud van de flora, fauna en geologische objecten. Echter werd het in die tijd van groot belang geacht om met deze reservering te beginnen, omdat de voor het doel van bescherming en behoud van flora, fauna en geologische objecten waardevolle gebieden konden worden behouden.Handelingen van de Koloniale Staten, bijlagen 1950-1951,(23.24.1). Volgens Dominiek Plouvier, voormalige directeur van de WWF-Guianas, werd de natuurbeschermingswet opgesteld in een tijd waarbij de overheid bescherming opdrong, zonder de lokale bevolking erbij te betrekken.http://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/15537.Voor andere natuurbeschermingswetten, zie https://web.archive.org/web/20210609231524/https://www.dna.sr/wetgeving/surinaamse-wetten/geldende-teksten-tm-2005/
Diversiteit In Suriname komen ongeveer 6.600 levensvormen voor. Onderstaande tabel toont een overzicht van de soorten planten en dieren die in het land voorkwamen in 2009.
Soorten Aantallen Zoogdieren 192 Vogels 715 Reptielen 175 Amfibieën 102 Mariene vis 360 Zoetwater soorten 318 Planten ongeveer 5100
Beschermde gebieden miniatuur Suriname telt 11 beschermde natuurreservaten, 1 natuurpark en 4 bijzondere beheersgebieden. De inheemse Trio- en Wayanagemeenschappen hebben, samen met het ministerie van Regionale Ontwikkeling, WWF Guianas, Conservation International-Suriname en het Amazon Conservation Team, intensieve dialogen gehad die hebben geleid tot een gezamenlijke verklaring over samenwerking bij de bescherming van 7,2 miljoen hectare tropische bos, de wateren en de volkeren van Zuid-Suriname. Op 5 maart 2015 is deze verklaring aangeboden aan de voorzitter van De Nationale Assemblee. Het te beschermen gebied is even groot als Panama, er leven bijna 1400 verschillende soorten planten en dieren. Dit zuidelijk deel van Suriname heeft een aanzienlijke natuurlijke rijkdom aan primaire bos, zoetwatervoorraden, biodiversiteit en cultureel erfgoed. De problemen rond grondenrechten van de inheemsen en marrons in Suriname zijn nog niet opgelost, maar de bedreigingen vanuit de mijnbouw en de houtsector blijven niet wachten. De inheemsen beseffen dat ze met anderen moeten samenwerken om hun woon- en leefgebied te beschermen. In het algemeen is toezicht de grootste hindernis bij de bescherming van de beschermde gebieden. De inheemse rangers (Indigenous Park Guards: IPG), die reeds actief zijn in Zuid- Suriname, zullen ingezet worden om het bos te monitoren. Dit in samenwerking met andere organisaties. Een andere probleem is het gebrek aan informatie bij belanghebbenden en de samenleving.Vakblad Bos en Natuur,no 11, jaargang 2012, Handel in wild reguleren, Roseline Daan
Bedreigingen miniatuur|Op Schiphol in beslag genomen opgezette kaaimannen