Marianne Vos ('s-Hertogenbosch, 13 mei 1987) is een Nederlandse wegwielrenster, veldrijdster, baanwielrenster en gravelrijdster, die vanaf 2021 rijdt voor de Nederlandse wielerploeg Team Jumbo-Visma (sinds 2024 Team Visma | Lease a Bike).
Vos werd in deze disciplines onder meer twee keer olympisch kampioene, veertien keer wereldkampioene, drie keer Europees kampioene en zestien keer Nederlands kampioene.
Op de weg droeg ze in alle drie de grote rondes de gele, roze en rode leiderstrui, respectievelijk bijbehorend bij de Ronde van Frankrijk, Ronde van Italië en Ronde van Spanje. De Ronde van Italië staat meerdere keren op haar naam. Ook won ze in deze drie rondes meerdere etappes.
Daarnaast won Vos verschillende klassiekers als de Ronde van Vlaanderen, tweemaal de Amstel Gold Race, Gent-Wevelgem, vijfmaal de Waalse Pijl en tweemaal La Course en diverse andere eendaagse koersen of meerdaagse rittenkoersen.
Privéleven Vos groeide op in het dorp Babyloniënbroek en woonde een tijdlang in Meeuwen, beide gelegen in de Noord-Brabantse gemeente Altena.'Vluchtige contacten ben ik gaan mijden' AD.nl, 1 april 2017. Gearchiveerd op 14 mei 2018. Al heel jong openbaarde zich bij haar het talent voor wielrennen, met talrijke successen bij de jeugdcategorieën. In juli 2022 maakte ze bekend een relatie te hebben met wielrenster Moniek Tenniglo.Dit is de wielrennende vriendin van Marianne Vos Sportnieuws.nl, 26 juli 2022. Gearchiveerd op 31 december 2022.
Carrière thumb|left|Vos werd vier keer Nederlands kampioene op de weg. In 2006 werd Marianne Vos in het Achterhoekse Zeddam wereldkampioene veldrijden. Ze was de Duitse titelverdedigster Hanka Kupfernagel in de sprint te snel af. Eerder dat seizoen werd ze ook al Europees kampioene veldrijden. Later dat jaar werd ze in Salzburg ook wereldkampioene op de weg.
Tijdens haar eerste Nederlands kampioenschap op de weg werd ze in Maastricht eerste, door 1,5 kilometer voor de streep Chantal Beltman in te halen. Uiteindelijk bleef ze op de streep Sharon van Essen en Suzanne de Goede net voor.
Eind juni 2006 werd Marianne Vos uitgeroepen tot Talent van het Jaar 2006. Uit handen van Erica Terpstra, voorzitster van het NOC*NSF, ontving ze de bijbehorende trofee De Junior. De andere genomineerden waren zevenkampster Laurien Hoos en turner Epke Zonderland.
In 2011 werd Vos voor de vierde keer wereldkampioene in het veldrijden.Vos pakt wereldtitel veldrijden NOS.nl, 31 januari 2010. Gearchiveerd op 4 september 2022. Ze won voor de vijfde keer op rij de Keetie van Oosten-Hage Trofee voor beste wielrenster van het jaar."Gesink opnieuw renner van het jaar", NU.nl, 29 november 2010. Gearchiveerd op 16 maart 2014. In juni 2011 werd ze voor de vierde keer Nederlands kampioene wielrennen op de weg.
In december 2013 werd ze uitgeroepen tot Nederlands mountainbikester van het jaar in de categorie Dames Elite. Ze won dat jaar onder andere de Sea Otter Classic en de Afxentia Stage Race. Ook behaalde ze een elfde plek tijdens de World Cup in Albstadt. Daarnaast behaalde ze in diezelfde maand de titel Sportvrouw van het jaar.
Op 1 februari 2014 werd ze in Hoogerheide voor de zevende keer (waarvan zes keer op rij) wereldkampioene veldrijden met een voorsprong van ruim een minuut op de nummer twee, de Italiaanse Eva Lechner. Op 27 juli 2014 werd op de Avenue des Champs-Élysées in Parijs de eerste editie van La Course by Le Tour de France verreden. Deze wedstrijd voor vrouwen vond plaats op de laatste dag van de Ronde van Frankrijk voor mannen. De wedstrijd kwam er na een petitie van Emma Pooley, Kathryn Bertine, Chrissie Wellington en Marianne Vos voor een Tour voor vrouwen,Campagne Marianne Vos heeft succes: eigen wedstrijd voor vrouwen tijdens Tour Omroep Brabant.nl, 1 februari 2014 na het wegvallen van La Grande Boucle Féminine in 2009. De eerste editie van La Course werd gewonnen door Vos zelf: in de sprint versloeg ze Kirsten Wild.Vos wint eerste editie La Course NOS.nl, 27 juli 2014. Gearchiveerd op 15 augustus 2022.
In de winter van 2014-2015 kreeg Vos last van een hamstringblessure.Marianne Vos moet rentree uitstellen Wielerflits.nl, 15 maart 2015 Na haar bronzen medaille op het WK veldrijden op 31 januari in Tabor stelde ze haar rentree op de weg diverse keren uit. In maart had ze nog ambities om op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro ook deel te nemen op de mountainbike.Vos zet dit jaar alles op de mountainbike Wielerflits.nl, 18 maart 2015 Op 6 april won ze verrassend haar eerste mountainbikewedstrijd Paasbike in Nieuwkuijk. Op 26 april brak ze een rib tijdens een mountainbikewedstrijd in Oostenrijk.Even rust, Marianne Vos met gebroken rib Raboliv.com, 29 april 2015 Nadat ze tweede werd in haar eigen Marianne Vos Classic, maar vervolgens de Europese Spelen, het NK op de weg en de Giro Rosa moest laten schieten, liet Vos op 21 juli weten de rest van het seizoen 2015 niet meer in actie te komen, omdat ze overtraind was.On this moment a bit sad, but I'm sure this is the best decision. End of this season, but more seasons to come. Marianne Vos op twitter.com, 21 juli 2015. Gearchiveerd op 10 september 2023. Ook maakte ze bekend in het veldritseizoen 2015-2016 niet in actie te komen. Zelf noemde ze het verplicht rust nemen "mijn moeilijkste wedstrijd ooit".Mijn moeilijkste wedstrijd ooit MarianneVos.nl, 16 oktober 2015
In de loop van de winter mocht ze haar trainingen langzaam opvoeren en in 2016 werd ze 10e in haar eerste wedstrijd, de Drentse 8 van Westerveld.Nice comeback of @Marianne_Vos in #Drentse8 She finishes 10th in the first group of 13 Rabo-Liv op twitter.com, 13 maart 2016. Gearchiveerd op 10 september 2023. Hierna won ze de Pajot Hills Classic, haar tweede wedstrijd na haar comeback. In de sprint op kasseien in Dwars door de Westhoek kwam Vos hard ten val, zonder ernstige verwondingen.Vos hard onderuit, maar loopt alweer NOS.nl, 24 april 2016. Gearchiveerd op 15 augustus 2022. Nadat ze voor de 7e keer de 7-Dorpenomloop Aalburg op haar naam schreef, won ze op 21 mei haar eerste World Tour-wedstrijd: de 3e etappe in de Ronde van Californië. In die maand werd ze officieel geselecteerd door bondscoach Johan Lammerts voor de Olympische wegrit op 7 augustus.
In 2022 werd ze voor de achtste keer wereldkampioene veldrijden in Fayetteville (Verenigde Staten), acht jaar na haar laatste keer.
In 2024 wist ze in de sprint om de tweede plaats de Belgische Lotte Kopecky en de Hongaarse Blanka Kata Vas achter zich te houden, nadat Kristen Faulkner uit de kopgroep was ontsnapt en onbedreigd naar goud reed.
Wereldkampioenschap op de weg thumb|left|Vos werd in 2012 voor de tweede keer wereldkampioene op de weg. Op zaterdag 23 september 2006 werd Vos in het Oostenrijkse Salzburg wereldkampioene op de weg. In de sprint was ze de sterkste van een omvangrijke kopgroep. Trixi Worrack uit Duitsland werd tweede. Van 2007 tot en met 2011 volgden vijf zilveren medailles op rij, een record.
Tijdens het wereldkampioenschap wielrennen in Valkenburg op 22 september 2012 veroverde zij wederom de regenboogtrui. Ze maakte deel uit van een kopgroep die in de slotfase van de wedstrijd nog uit vijf rensters bestond. Op de Cauberg liet ze haar tegenstanders achter, waarna ze met een door een toeschouwer aangereikte vlag in haar handen de finish passeerde.
Op 28 september 2013 behaalde zij in het Italiaanse Florence voor de derde maal en voor de tweede keer op rij het wereldkampioenschap op de weg. Op de korte, maar venijnige Via Salviati nam zij op imposante wijze de benen. Het gaatje dat ze sloeg was niet groot, maar groot genoeg voor de wereldtitel. Ze kwam na 140 kilometer alleen aan. Achter de winnares pakte Emma Johansson zilver en Rossella Ratto brons. Anna van der Breggen eindigde als vierde. In 2015 ging Vos vanwege haar blessures niet naar het WK en in 2016 was ze meesterknecht voor topfavoriete Kirsten Wild. Vos ging meerdere keren in de aanval en aan de finish was ze de laatste lead-out voor Wild, die tweede werd achter Amalie Dideriksen.
Olympische Spelen thumb|left|Op weg naar goud in Londen 2012. In 2008 won Vos tijdens de Olympische Spelen in Peking goud in de puntenkoers bij het baanwielrennen. Ze finishte met een ronde voorsprong. Daarnaast reed zij de wegwedstrijd en tijdrit.
In 2012 won ze tijdens de Olympische Spelen in Londen goud in de wegwedstrijd. Ze zat in een kopgroep met Elizabeth Armitstead, Olga Zabelinskaja en Shelley Olds. Olds was haar grootste concurrent, maar zij reed lek. Vos wist de sprint te winnen voor Armitstead en Zabelinskaya.Wedstrijdverslag van de Olympische wegrit, 29 juli 2012. Gearchiveerd op 14 juli 2014. Omdat Vos deze prestatie zag als een teamprestatie werd ook de rest van het Nederlandse team (Ellen van Dijk, Kirsten Wild en Annemiek van Vleuten) hiervoor gehuldigd in onder andere het Holland Heineken House en de Ridderzaal.“Vos en Bosch gehuldigd in HHH”, NUsport.nl 2 augustus 2012“Vos bedankt ploeggenotes in ridderzaal”, NUsport.nl 14 augustus 2012 Daarnaast reed Vos ook de tijdrit, waar ze zestiende werd.Zestiende plek Marianne Vos tijdrit forse tegenvaller, 1 augustus 2012
Na haar blessures in 2015, was het nog onzeker of Vos in 2016 haar titel kon verdedigen tijdens de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. Drie maanden voor de Spelen werd ze toch geselecteerd voor de wegwedstrijd, waarin ze haar rol als meesterknecht en waterdrager vervulde. Annemiek van Vleuten was de sterkste op de slotklim, maar kwam in de daaropvolgende afdaling zwaar ten val. Haar landgenote Anna van der Breggen won uiteindelijk goud, Vos werd negende op ruim een minuut.
In 2024, 16 jaar na haar eerste Olympisch kampioenschap en 12 jaar na haar gouden medaille in de wegwedstrijd wielrennen op de Olympische Spelen, won Vos op de Olympische Zomerspelen 2024 in Parijs op het onderdeel wegwedstrijd een zilveren medaille.
Prestaties Medaillespiegel Jaar 25px|NK 25px|EK 25px|WK 20px|OS 20px|ES Weg Veld Baan MTBGravel Weg Veld MTBGravel Weg Veld BaanGravel Weg Baan Weg 2002 Weg (U17) Tijd (U17) (U19) 2003 Tijd (U17) (U19) (U19) 2004 Weg (U19) Tijd (U19) (U19) Weg (U19) 2005 Weg (U19) Tijd (U19) (U19) Weg (U19) 2006 Weg Weg (U23) Weg 2007 Weg Scratch Puntenkoers Achtervolging Weg (U23) Weg 2008 Weg Weg Puntenkoers Puntenkoers 2009 Weg Weg (U23) Tijd (U23) Weg 2010 Weg Tijd Weg 2011 Weg Tijd Weg Scratch 2012 Weg Ploegkoers Weg Weg 2013 Weg Weg 2014 Weg Tijd 2015 2016 Weg 2017 Weg 2018 Weg Weg 2019 Weg Weg 2020 2021 Weg 2022 2023 Weg2024 WegBijgewerkt tot 9 januari 2022
Overzicht thumb|Leiderstrui Wereldbeker op de weg (2013). thumb|Leiderstrui Wereldbeker veldrijden (2018). thumb|Leiderstrui Women's World Tour (2021). Wedstrijd 20px|NK NK op de weg 4 5 3 20px|NK NK tijdrijden 2 0 1 20px|NK NK veldrijden 7 5 1 20px|NK NK op de baan 3 1 020px|NK NK gravel100 20px|EK EK op de weg 1 1 0 20px|EK EK veldrijden 2 2 1 20px|WK WK op de weg 3 6 0 20px|WK WK veldrijden 8 2 2 20px|WK WK op de baan 2 0 020px|WK WK gravel100 15px|OS OS op de weg 1 1 0 15px|OS OS op de baan 1 0 0 15px|ES ES op de weg 0 1 0 20px|Roze trui Giro Rosa 3 0 0 20px|Gele trui Grande Boucle Féminine 0 0 1 30px|UCI Wereldbeker op de weg 5 1 2 30px|UCI Wereldbeker veldrijden 1 3 2 30px|UCI Ranking op de weg 7 4 0 30px|UCI Ranking veldrijden 1 3 3 Wegwedstrijden 309 ... ... Veldritten 119 ... ... Baanwedstrijden 12 ... ... Mountainbikewedstrijden 13 ... ...Gravelwedstrijden2......Bijgewerkt tot 26 november 2022
Palmares Wegwielrennen Overwinningen thumb|Vos in de roze trui van de Giro Donne 2011. thumb|Vos wint in de regenboogtrui de eerste editie van La Course in 2014. thumb|Vos in de Europese kampioenstrui in de Amstel Gold Race 2018. thumb|Vos in de gele trui tijdens de Tour de France Femmes 2022.
2005 - 3 zeges Omloop van Borsele Berg en Terblijt Acht van Chaam
2006 - 15 zeges 5e etappe Gracia Orlová Omloop van Borsele 1e etappe Emakumeen Bira 20px|NK Nederlands kampioenschap op de weg in Maastricht Omloop van Valkenburg