thumb|Biologische producten op een boerenmarkt in Argentinië Biologische voeding is voedsel dat wordt geproduceerd met methoden die voldoen aan de normen van de biologische landbouw, die een "ecologisch evenwicht" en het behoud van biodiversiteit nastreeft. Biologische voeding wordt geproduceerd zonder het gebruik van kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen, genetische modificatie, groeihormonen of antibiotica. Biologisch gecertificeerde producten mogen geen kunstmatige toevoegingen bevatten. Ook wordt rekening gehouden met meer dierenwelzijn.
Voeding die niet door een overheidsinstantie is gecontroleerd én gecertificeerd, mag niet als biologisch verhandeld worden. Kern bij deze certificering is de traceerbaarheid van de totstandkoming van het voedsel, om zo zekerheid te verschaffen over het ontbreken van verboden middelen. Kort gezegd: "van zaadje tot eindproduct bij de consument" vindt controle plaats.
Biologisch gecertificeerde voeding wordt niet alleen voor mensen geproduceerd, maar ook voor huisdieren en vee.
Etikettering Kenmerken van bereide voedingsmiddelen In vele landen bestaat speciale regelgeving voor het produceren van biologische producten. Bedrijven hebben bepaalde certificaten nodig. Er moet een speciale administratie bijgehouden worden van biologische grondstoffen die binnenkomen, en biologische producten die geleverd worden aan bijvoorbeeld winkels of andere verkopers met reguliere levensmiddelen. Biologische voeding mag in het algemeen geen chemisch-synthetische geur-, kleur- en smaakstoffen bevatten en ook geen conserveringsmiddelen. Ook zijn er eisen aan de etikettering. Als uitzondering op de algemene regel mag wijn van biologische geteelde druiven sulfieten bevatten en als biologisch aangeprezen worden.Lijst van E-nummers (gewijzigd 22 oktober 2007), een pdf-bestand van Stichting Voedingscentrum Nederland, verkregen via http://www.voedingscentrum.nl.
Eisen en wetgeving Biologische landbouw wordt in vele landen wettelijk als productiemethode erkend. Om zich te onderscheiden van conventionele landbouw, maar ook van andere productiemethodes worden de producten onder een keurmerk verkocht dat garandeert dat de regels opgevolgd werden op het gebied van: certificatie en toezicht; kunstmestgebruik; medicijngebruik, in het bijzonder antibiotica; genetische gemanipuleerde organismen; herkomst van ingekochte productiemiddelen zoals veevoer; restricties in het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen.
Europese wetgeving en keurmerk De eerste Europese Verordening inzake biologische landbouwproducten dateert uit 1991 (EU-Verordening 2092/91), en steunde op de normen van de IFOAM, de wereldwijde organisatie van de biolandbouw. Anno 2015 gelden de Europese Verordeningen 834/2007, 889/2008 en 1235/2008. In de Europese lidstaten kunnen toch nog verschillen voorkomen als gevolg van interpretaties van deze basiswetgeving.
thumb|Europees logo voor biologische producten: de Euro-leaf Binnen de Europese Unie is één keurmerk afgesproken. Het logo is groen en heeft 12 witte sterren die samen een plantenblad voorstellen. Dit logo vervangt het logo dat tot 1 juli 2010 gold. Op producten mogen ook andere keurmerken geplaatst worden.Organic Farming: Questions & Answers. Agriculture and Rural Development
Andere keurmerken in Nederland en België Keurmerken die de consument eveneens op producten kan aantreffen, kunnen minder streng of juist strenger zijn dan de Europese regelgeving. Aan deze laatste wordt soms verweten enkel oog te hebben voor landbouwtechnische criteria, met uitsluiting van andere principes van ecologische (bv. biodiversiteit, energie- en watergebruik, korte ketens) en sociale (arbeidsvoorwaarden), of spirituele aard (bv. antroposofie). Enkele keurmerken: Het Demeter-keurmerk geeft aan dat er gewerkt wordt volgens biologisch-dynamische principes, gebaseerd op de antroposofie van Rudolf Steiner. In Nederland: Het EKO-keurmerk wordt toegekend door Stichting EKO-keurmerk.eko-keurmerk.nl De basis van dit keurmerk is biologisch. Het stelt aanvullende eisen op het vlak van verduurzaming (bijvoorbeeld energie- en watergebruik, transport, faire prijzen). Elke EKO-ondernemer stelt zichzelf jaarlijks twee nieuwe verduurzamingsdoelen. Het Beter Leven-keurmerk van de Nederlandse Dierenbescherming geeft biologisch dierlijke producten automatisch de hoogste score van drie sterren, mits er ook aan de criteria voor diervriendelijke slacht is voldaan, er zijn ook producenten die drie sterren hebben zonder biologisch gecertificeerd te zijn. Huismerklogo's als Bio, Bio+, Bio Organic zijn zogenaamd paraplulogo's (deze staan altijd in combinatie met een of meer keurmerken op de verpakking) op biologische huismerkproducten. Deze logo's komen altijd voor naast het Europese keurmerk voor biologische landbouw. Het stelt geen extra eisen. Het Belgische Federaal instituut voor Duurzame Ontwikkeling onderhoudt sinds 2024 de online databank Labelinfo, met meer dan 100 duurzaamheidslabels, waaronder het keurmerk Biogarantie.
De meeste van deze keurmerken berusten op het principe van controle door een externe inspectie- en certificatie-instelling, een procedure die echter voor vele armere boeren in de wereld te duur en omslachtig is. Daarom werden al sedert de jaren 60 vereenvoudigde procedures uitgedacht voor onderlinge controle, gebaseerd op vertrouwen en het onderschrijven van gemeenschappelijke principes. Een van de oudste keurmerken is dat van Nature et Progrès in Frankrijk (opgericht in 1964). Dit type van keuring werd door IFOAM geformaliseerd in een participatief garantiesysteem (PGS), waarmee ook buiten de landbouw betrouwbare keurmerken kunnen afgeleverd worden.
Chemische samenstelling Nutriënten De Engelse Food Standards Agency deed in 2009 een uitgebreide literatuurstudie van alle wetenschappelijk onderzoek op dit gebied en kwam tot de conclusie dat er op dit moment geen wetenschappelijke basis is om biologische voeding als gezonder dan niet-biologische aan te merken. Comparison of putative health effects of organically and conventionally produced foodstuffs: a systematic review. juli 2009
Een systematische review uit 2009 wees uit dat biologisch geproduceerde voedingsmiddelen niet rijker zijn aan vitamines en mineralen dan conventioneel geproduceerde voedingsmiddelen. De resultaten van de systematische review lieten alleen een lager stikstof- en hoger fosforgehalte zien in biologisch geproduceerde voedingsmiddelen in vergelijking met conventioneel geteelde voedingsmiddelen. Het gehalte aan vitamine C, calcium, kalium, totaal oplosbare vaste stoffen, koper, ijzer, nitraten, mangaan en natrium verschilde niet tussen de twee categorieën.
Een onderzoek van de wetenschappelijke literatuur uit 2012 vond geen significante verschillen in het vitaminegehalte van biologische en conventionele plantaardige of dierlijke producten, en vond dat de resultaten van studie tot studie varieerden. Weinig studies onderzochten het vitaminegehalte in vlees, maar deze vonden geen verschil in bètacaroteen in rundvlees, alfa-tocoferol in varkensvlees of rundvlees, of vitamine A (retinol) in rundvlees. Uit een literatuuronderzoek uit 2011 bleek dat biologisch voedsel over het algemeen een hoger gehalte aan micronutriënten had dan conventioneel geproduceerd voedsel.
Een systematische review en meta-analyse uit 2016 wees uit dat biologisch vlees vergelijkbare of iets lagere niveaus van verzadigd vet en enkelvoudig onverzadigd vet bevat als conventioneel vlees, maar hogere niveaus van zowel algemene als n-3 meervoudig onverzadigde vetzuren. Een andere meta-analyse die in hetzelfde jaar werd gepubliceerd, vond geen significante verschillen in de niveaus van verzadigd en enkelvoudig onverzadigd vet tussen biologische en conventionele melk, maar significant hogere niveaus van algemene en n-3 meervoudig onverzadigde vetzuren in biologische melk dan in conventionele melk.
Verschillende onderzoeksinstituten komen met afwijkende conclusies. Het Louis Bolk Instituut, een onderzoeksinstituut ten behoeve van biologische landbouw, komt met positieve resultaten. In 2005 concludeerde het instituut dat biologische zuivel meer gezondheidsbevorderende stoffen bevat. Samen met de Nederlandse ketenorganisatie voor de biologische landbouw Bionext duidt ze aan dat vitamine C vaker voorkomt in biologisch gekweekte producten. In 2007 concludeerde ze dat biologisch gevoede kippen sterker zijn qua immuunreactiviteit, stofwisseling en genexpressie dan gangbaar gevoerde dieren.
In 2016 werd in een rapport van wederom de Universiteit van Newcastle aangetoond dat ook de biologische veehouderij gezondere producten op de markt brengt. Biologische melk bevat gemiddeld 50 procent meer omega 3-vetzuren dan gangbare melk. Ook zijn in de melk aangemerkte stoffen vitamine E en ijzer hoger en is er een lager gehalte van de stoffen jodium en selenium. Ook in biologisch vlees zouden 50 procent meer omega 3-vetzuren zitten, en minder van twee soorten verzadigde vetzuren. Het verschil tussen biologisch en gangbaar werd verklaard door de weidegang van de koeien en het soort voer dat gegeven wordt.
Fytochemicaliën Een langdurig onderzoek aan de Universiteit van Californië, dat werd gepubliceerd in 2007 concludeerde dat biologisch geteelde tomaten bijna tweemaal zoveel flavonoïden bevatten als conventioneel geteelde tomaten (gemiddeld 97% meer kaempferol en 79% meer quercetine).Mitchell AE, Hong YJ, Koh E, et al. Ten-year comparison of the influence of organic and conventional crop management practices on the content of flavonoids in tomatoes. (2007) J Agric Food Chem 55:6154-6159. gratis volledige artikel. Een ander onderzoek beschreef dat fruitvliegjes langer leven en actiever, vruchtbaarder en stressbestendiger zijn als ze biologisch geteeld voedsel krijgen.. Organically grown food provides health benefits to Drosophila melanogaster. PLoS ONE. 2013;8(1):e52988.. . . Gratis volledige artikel. Besproken op Foodlog: Fruitvliegjes gezonder door biologisch eten.
In 2014 werden er extra gezondheidsbevorderende stoffen gevonden in biologische producten in een uitgebreid onderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Newcastle upon Tyne. Bevindingen waren onder andere: de landbouwmethode beïnvloedt de kwaliteit: biologische gewassen hebben beduidend hogere concentraties antioxidanten in vergelijking met niet-biologisch geproduceerde gewassen. Dit betekent meer fenolen (19% hoger), flavanonen (69% hoger), stilbeen (28% hoger), flavonen (26% hoger) en flavonolen (50% hoger). Een overstap naar de consumptie van biologische gewassen zou een stijging van 20-40% in antioxidanten teweegbrengen, zonder een verhoging van de calorie-inname.
Residuen van bestrijdingsmiddelen Een meta-analyse uit 2014 concludeerde dat de frequentie van detecteerbare residuen van bestrijdingsmiddelen vier keer hoger in niet-biologische gewassen was. Niet-biologisch fruit had de hoogste bestrijdingsmiddelen-frequentie (75%), in vergelijking met niet-biologische groenten (32%) en verwerkte voedingsmiddelen op basis van niet-biologisch geteelde producten (45%). Daarentegen werden in slechts 10% van de biologische monsters bestrijdingsmiddelenresiduen gevonden. De analyse detecteerde tevens 48% lagere concentraties van het giftige zware metaal cadmium in biologische gewassen. Ook stikstofconcentraties bleken aanzienlijk lager in biologische gewassen.
Biologische producten en gezondheid De biologische landbouw houdt rekening met haar belasting van de natuur en kiest voor milieu- en diervriendelijkere productiemethoden, maar is niet gericht op het produceren van 'gezondere' producten. Toch bleek in 2009 uit een Nederlands consumentenonderzoek dat het merendeel van de kopers van biologische producten dit doen vanuit gezondheidsoverwegingen., Het gezonde van biologisch voedsel: de beleving van consumenten. LEI Wageningen UR, december 2009