De aanslag op Charlie Hebdo was een terroristische islamitische aanslag op 7 januari 2015 op het hoofdkantoor van het satirische weekblad Charlie Hebdo in de rue Nicolas-Appert in het 11e arrondissement van Parijs. De aanslag werd opgeëist door Al Qaida op het Arabisch Schiereiland.
Verloop van de aanslag De aanslag werd omstreeks 11.30 uur gepleegd door twee broers, Saïd en Chérif Kouachi. Ze waren gemaskerd en uitgerust met kogelwerende vesten en kalasjnikovs. Het tweetal probeerde eerst binnen te vallen op huisnummer 6, waar de archieven van Charlie Hebdo gevestigd zijn. Toen duidelijk was dat ze zich vergist hadden, gingen ze naar nummer 10, het redactieadres. Ze bedreigden de tekenares Corinne Rey (in het blad tekenend onder de naam Coco), die net met haar dochter op het adres aankwam. Onder schot gehouden door de aanvallers voerde Rey de geheime code van de verstevigde toegangsdeur in.Charlie Hebdo Paris shooting: 'I let gunmen into building to save my child and I', Daily Mirror, 7 januari 2015. Gearchiveerd op 3 mei 2021. Bij de receptie waren twee mannen aanwezig, die onmiddellijk onder vuur werden genomen. Een van hen, een onderhoudsmedewerker, bezweek aan zijn verwondingen. Vervolgens gingen de aanvallers naar de tweede verdieping, waar op dat moment de wekelijkse redactievergadering aan de gang was, de enige gelegenheid waar alle redacteuren bijeen waren. « Charlie Hebdo » visé par une attaque terroriste, les trois suspects identifiés, Le Monde, 7 januari 2015. Gearchiveerd op 2 november 2021. De aanvallers beschoten daarop met snelvuur de aanwezigen in de vergaderzaal. Hierbij kwamen tien personen om het leven: acht journalisten, een bezoeker en een aanwezige politieagent, die daar was ter bescherming van hoofdredacteur Stéphane Charbonnier. Deze had, na eerdere bedreigingen, persoonlijke beveiliging door het korps bescherming personen van de Franse staat toegewezen gekregen. Volgens Rey spraken de daders vloeiend Frans en beweerden ze van Al Qaida te zijn. Getuigen hoorden ze "Allahoe akbar" ("God is de grootste") roepen.
Na deze beschieting vluchtten de daders naar buiten en beschoten daar de inmiddels toegesnelde politie. Een agent te fiets werd neergeschoten. Toen hij weerloos op straat lag, beschoot een van de aanvallers hem van dichtbij en miste nog maar net zijn hoofd. De agent stierf ter plekke. Dit bracht het aantal dodelijke slachtoffers op twaalf.
De daders vluchtten vervolgens met een zwarte Citroën C3, die nog geen kilometer verder werd achtergelaten, op de hoek van de Rue de Meaux en de Avenue Sécretan in het 19e arrondissement. Hier beroofden ze een automobilist gewelddadig van zijn auto waarna ze in de richting van Pantin vluchtten. In heel Île-de-France werd vervolgens de hoogste alarmfase van kracht. De daders vluchtten verder naar de toenmalige regio Picardië, waar ze zich in de buurt van het Forêt de Retz verscholen. Op 9 januari begonnen de daders een gijzeling in een drukkerij in Dammartin-en-Goële, waar ze bij een politiebestorming laat in de middag werden doodgeschoten.Verdachten aanslag Charlie Hebdo gedood, gijzelingen Parijs voorbij, NU.nl, 9 januari 2015. Gearchiveerd op 8 oktober 2018.
De daders waren de Frans-Algerijnse gebroeders Chérif Kouachi (32 jaar) en Saïd Kouachi (34 jaar), beiden geboren in Parijs. Het was de dodelijkste aanslag tot dan toe in Frankrijk sinds de Algerijnse Oorlog.Al-Qaeda in Jemen eist aanslag Charlie Hebdo op, NU.nl, 9 januari 2015. Gearchiveerd op 11 augustus 2017.
In december 2018 werd het vermoedelijke brein achter de aanslag, Peter Chérif, ook wel bekend onder de naam Abu Hamza, gearresteerd in Djibouti en uitgeleverd aan Frankrijk. Volgens de Franse minister van Defensie Jean-Yves Le Drian speelde hij een "belangrijke organiserende rol" bij de aanslag. Hij was een goede vriend van de broers Saïd en Chérif Kouachi, en ontsnapte in 2011 uit een Franse gevangenis, waarna hij naar Jemen vluchtte. Daar sloot hij zich aan bij Al Qaida.Vermoedelijke brein achter Charlie Hebdo-aanslag uitgeleverd aan Frankrijk, NOS, 23 december 2018. Gearchiveerd op 22 september 2020.
Slachtoffers Doden Frédéric Boisseau, 42 jaar, onderhoudsmedewerker Franck Brinsolaro, 49 jaar, politieman en lijfwacht van Charb Cabu (Jean Cabut), 76 jaar, cartoonist Elsa Cayat, 54 jaar, psychiater en columnist Charb (Stéphane Charbonnier), 47 jaar, hoofdredacteur en cartoonist van Charlie Hebdo Philippe Honoré, 73 jaar, cartoonist Bernard Maris, 68 jaar, econoom, redacteur en columnist Ahmed Merabet, 42 jaar, politieman Moustapha Ourrad, 60 jaar, La population de Beni-Yenni sous le choc, Le Temps d'Algérie, 9 januari 2015 corrector Michel Renaud, 69 jaar, gastcolumnist Tignous (Bernard Verlhac), 57 jaar, cartoonist Georges Wolinski, 80 jaar, cartoonist
Gewonden Simon Fieschi, 31, webmaster, gewond in de schouder. Paris attacks: Sydney woman's partner in coma after Charlie Hebdo shooting, The Sydney Morning Herald, 8 januari 2015. Gearchiveerd op 21 oktober 2021. Philippe Lançon, 51, journalist, gewond in het gezicht en na de aanslag in kritieke toestand. Fabrice Nicolino, 59, journalist, in zijn been geschoten. Laurent Sourisseau, 48, cartoonist, in zijn schouder geschoten. Niet bij naam bekende politiemensen.
Philippe Lançon schreef het boek De flard over de aanslag en de gevolgen daarvan voor zijn verdere leven., De flard. Vertaald uit het Frans door Ghislaine van Drunen, Annelies Kin en Nathalie Tabury. De Geus, Amsterdam, 2020.
Drie personen die ook bij de redactiebijeenkomst waren, bleven ongedeerd: Gérard Gaillard, als gast aanwezig, en twee personeelsleden, Laurent Léger en Sigolène Vinson. Léger overleefde de aanslag door zich onder een tafel te verstoppen.Redacteur Charlie Hebdo: "Ik vraag me nog steeds af hoe ik aan de dood ontsnapt ben", Het Laatste Nieuws, 8 januari 2015. Gearchiveerd op 27 mei 2020. Cartooniste Coco, die te laat kwam en die gedwongen werd om de terroristen binnen te laten, bleef eveneens ongedeerd, alsook haar dochter. The Globe in Paris: Police identify three suspects, The Globe and Mail, 7 januari 2015. Gearchiveerd op 11 maart 2021. Paris rampage live updates: 1 suspect reportedly surrenders; vigils held worldwide, Los Angeles Times, 8 januari 2015. Gearchiveerd op 5 mei 2021. Recounting a Bustling Office at Charlie Hebdo, Then a 'Vision of Horror', The New York Times, 8 januari 2015. Gearchiveerd op 19 april 2021.
Gelieerde gebeurtenissen Op de dag van de aanslag verscheen in Frankrijk Michel Houellebecqs Soumission ("Onderworpen"), een toekomstroman over een geïslamiseerd Frankrijk in het jaar 2022. De op dezelfde dag verschenen editie van Charlie Hebdo toonde op de omslag een karikatuur van Houellebecq. Volgens zijn agent was Houellebecq zeer aangeslagen na de aanval, waarbij onder anderen zijn goede vriend Bernard Maris om het leven kwam. Voor sommigen kreeg de roman door deze toevallige samenloop van omstandigheden een profetische lading. , 'Attentat à «Charlie Hebdo»: Michel Houellebecq sort de son silence', op 20minutes.fr, 27 januari 2015 (gearchiveerde link). 'Paris terror attack: Controversial book launched on same day as attack', in: The New Zealand Herald, 8 januari 2015 (gearchiveerde link).
Een dag later, op 8 januari 2015, werd in het zuiden van Parijs een politieagente doodgeschoten.Agent gedood in nieuwe schietpartij Parijs, NU.nl, 8 januari 2015. Gearchiveerd op 9 april 2019. Later bleek dat de verdachte, Amedy Coulibaly, de daders van de aanslag op Charlie Hebdo kende.'Verdachte van doden Franse agente en verdachten Charlie Hebdo kennen elkaar', NU.nl, 9 januari 2015 (ANP-bericht. Gearchiveerd op 9 april 2019. Op 9 januari gijzelde Coulibaly de aanwezigen in een koosjere supermarkt in de buurt van Porte de Vincennes in het oosten van Parijs. Met zijn actie eiste hij een vrijgeleide voor de twee broersGijzelnemer Parijs eist vrijgeleide broers, Elsevier, 9 januari 2015 en wees hij op de aanvallen tegen Islamitische Staat.RTL zet gesprek Coulibaly online, De Standaard, 10 januari 2015. Gearchiveerd op 8 april 2019. Hierbij schoot hij vier van de aanwezigen in de supermarkt dood: Yohan Cohen, Yoav Hattab, Philippe Braham en François-Michel Saada. Les noms des victimes de l'épicerie casher dévoilés, Le Parisien, 10 januari 2015. Gearchiveerd op 23 februari 2021.Teruglezen liveblog - 'Gijzelnemer schoot 4 mensen winkel dood', de Volkskrant, 9 januari 2015. Gearchiveerd op 8 april 2019. Les victimes juives de l'Hypercacher : un fan de rap, un étudiant, un commercial, Midi Libre, 11 januari 2015. Gearchiveerd op 2 juli 2018. Daarnaast nam hij 17 anderen in gijzeling. Later werd Coulibaly bij de bestorming van de supermarkt zelf doodgeschoten door de politie. Een vermeende medeplichtige, Hayat Boumeddiene, was voortvluchtig en zou in Syrië zijn.Grote zoektocht naar metgezel gijzelnemer supermarkt Parijs, NU.nl, 10 januari 2015 (ANP-bericht). Gearchiveerd op 4 maart 2016. Boumeddiene kon Turkije binnenkomen omdat zij enkele dagen voor de aanslag naar Istanbul vloog. Daar verbleef ze in hetzelfde hotel als de Tsjetsjeense zelfmoordterroriste die zich een dag voor de aanslag op Charlie Hebdo bij een politiepost in het toeristische centrum Sultanahmet opblies. Bij deze aanslag van IS kwam een jonge agent uit Trabzon om het leven.
In totaal kwamen er bij vier incidenten in drie dagen 20 personen om het leven, onder wie drie gijzelnemers.
Nasleep thumb|'Je suis Charlie', tekst als steunbetuiging voor de vrijheid van meningsuiting en vrije pers De burgemeester van Parijs, Anne Hidalgo, riep op tot een stille tocht op 8 januari door Parijs. Verschillende andere Franse steden volgden het voorbeeld van Parijs, maar een dag eerder waren er reeds spontane bijeenkomsten in diverse steden. De voorzitter van de Franse moslimraad veroordeelde de aanslag, die hij een 'ongekende oorlogsverklaring' noemde.Franse moslimraad veroordeelt aanslag Parijs, De Telegraaf, 7 januari 2015 Direct na de aanslag verzamelden mensen zich in steden in Frankrijk en daarbuiten om hun ongenoegen over de aanslag te uiten.Massale protesten tegen aanslag Parijs, NOS, 7 januari 2015. Gearchiveerd op 8 november 2020. In een toespraak riep president Hollande donderdag, de dag na de aanslag, uit tot dag van nationale rouw.Morgen dag van nationale rouw in Frankrijk, NOS, 7 januari 2015. Gearchiveerd op 18 september 2020.
Je suis Charlie Kort na de aanslag dook wereldwijd de leus 'Je suis Charlie' op, als steunbetuiging aan de vrijheid van meningsuiting en aan de slachtoffers van de aanslag. De spreuk was bedacht door de artistiek directeur van de Franstalige editie van het gratis damesweekblad Stylist, Joachim Roncin. Ook diverse varianten doken op, zoals Je suis Juif, Je suis Ahmed,Honderden brengen hulde aan Ahmed, Knack, 11 januari 2015. Gearchiveerd op 4 maart 2016. Nous sommes Charlie en France est Charlie ("Ik ben joods", "Ik ben Ahmed", "Wij zijn Charlie" en "Frankrijk is Charlie"). In de media ontstond ook een stroom aan op de leus gebaseerde cartoons. Bij de vele manifestaties was de leus ook veelvuldig en in allerhande varianten te zien.
Ook de hashtag #JeSuisKouachi werd een trending topic. Deze hashtag werd veelvuldig gebruikt door sympathisanten van de broers Kouachi.
Mars voor de republiek thumb|Foto gemaakt tijdens de manifestatie van 11 januari 2015