thumb|right|Masaniello is een zeer populaire figuur in de Napolitaanse traditie (schilderij toegeschreven aan Onofrio Palumbo, ca. 1647) Masaniello (verkort voor Tommaso Aniello d’Amalfi) (Napels, 1622 – 16 juli 1647) was een Napolitaanse visser die de leider werd van de opstand in Napels in 1647 tegen de Habsburgs-Spaanse overheersing.
Biografie thumb|Masaniello ("Anjello") -Vlaamse prent Tommaso Aniello voorzag in zijn onderhoud door vis rechtstreeks aan de aristocraten te verkopen en voor hun rekening te smokkelen. Dit waren allebei illegale handelingen en dat resulteerde erin dat hij samen met zijn vrouw Bernardina enkele malen gearresteerd werd. Aldaar leerde hij andere ontevreden Napolitanen kennen, waaronder advocaten en priesters. In de zomer van 1647 werd een nieuwe belasting aangekondigd op fruit en andere levensmiddelen. In reactie hierop leidde Masaniello een gewapende opstand. Deze begon op 7 juli toen de tollenaars bij de stadspoorten werden aangevallen. Vervolgens renden de opstandelingen door de straten van Napels en vielen ze het paleis van de onderkoning van Napels aan. De opstandelingen kregen de controle over grote delen van de stad.
In de eerste dagen van de opstand wist Masaniello een mate van discipline te handhaven over de opstandelingen. Masaniello wilde hervormingen van het stadsbestuur afdwingen. Ook wilde hij zich ontdoen van de aristocratische tirannen die volgens hem achter veel misstanden in Napels zaten. Hier kreeg hij hulp van Giulio Genoino, arts en priester die zijn grootste raadsman werd. De onderkoning, Rodrigo Ponce de Léon, ging akkoord met de eisen van Masaniello. Zo kregen de opstandelingen amnestie en verscheidene belastingen werden afgeschaft. Masaniello werd vervolgens benoemd tot kapitein-generaal van Napels. Halverwege juli brak er opnieuw een opstand uit en kwam hij om het leven door executie.
Bronnen
Zie ook Koninklijke Republiek Napels (1647-1648) voor het vervolg van Masaniello's opstand De Stomme van Portici is een 19e-eeuwse opera van de Franse componist Daniel Auber. Masaniello en zijn doofstomme zus Fenella spelen een belangrijke rol in het geromantiseerd verhaal. Bij een opvoering in de Munt in Brussel in 1830 werd het publiek zo opgezweept door het Napolitaanse verhaal van Masaniello, dat dit leidde tot de Belgische Revolutie tegen koning Willem I der Nederlanden.
Categorie:Italiaans revolutionair Categorie:Italiaans geëxecuteerd persoon Categorie:Geschiedenis van Napels Categorie:Persoon in de 17e eeuw