De serie NRS 1-36 was een serie stoomlocomotieven van de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS), die daarna ook nog bij de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) hebben dienstgedaan.
NRS 1-36 Na de ombouw van het traject Amsterdam - Arnhem van breedspoor tot normaalspoor in de periode 1854-1855, had de NRS behoefte aan locomotieven voor normaalspoor. In tegenstelling tot de HSM, die een vijftal locomotieven liet omsporen, verving de NRS haar hele locomotiefpark door nieuw materieel. Reeds in 1852, ruim voordat de ombouw aanving, werden 24 locomotieven besteld bij de fabriek van Sharp Stewart and Company te Glasgow. Na enige tijd werd de bestelling uitgebreid tot 36 locomotieven. De eerste zestien locomotieven 1-16 werden in 1855 in dienst gesteld, de 17-36 volgden in 1856. De typische Engelse bouwstijl gaf de locomotieven de bijnaam de gewone Engelsen.
Twee oorspronkelijk voor de NRS bedoelde locomotieven, vermoedelijk de 11 en 12 (fabrieksnummers 841 en 842) werden echter aan de London, Brighton and South Coast Railway verkocht, waarna Sharp Stewart and Company twee nieuwe locomotieven voor de NRS bouwde.
Doordat de behoefte aan locomotieven toch minder was dan verwacht werden de 31-36 spoedig buiten dienst gesteld en opgeslagen. Nadat een aanbod aan de London, Brighton and South Coast Railway werd afgekeurd, werden deze locomotieven in 1861 verkocht aan de London, Chatham and Dover Railway (LC&DR). De LC&DR gaf de locomotieven namen van edelstenen en liet de locomotieven tussen 1864 en 1865 ombouwen tot 1B tenderlocomotieven. In 1891 werden ze afgevoerd.
De aanvankelijk maximale stoomspanning van 6,9 kg/cm² werd bij een deel van de serie door het vervangen van de ketels door nieuwere ketels, gebouwd door Hohenzollern en Sharp Stewart, verhoogd tot 8,3 kg/cm² (NRS 7, 11 en 19) of zelfs 10,3 kg/cm² (NRS 2-4, 10, 18, 21, 24 en 28).
Nadat de NRS in 1890 werd opgeheven, werd het materieel verdeeld over de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS).
HSM 324-338 De locomotieven 1, 2, 6, 7, 9-11, 14-16, 21, 22 en 30 gingen naar de HSM. De HSM nummerde de locomotieven al naargelang de maximale stoomspanning van de ketel in in de series 324-333 (met 6,9 kg/cm²), 334-335 (met 8,3 kg/cm²) en 336-338 (met 10,3 kg/cm²). De locomotieven met nog de oude ketel met lage maximale stoomspanning werden nauwelijks gebruikt en werden tussen 1891 en 1894 buiten dienst gesteld. Alleen de 329 en 333 kregen nog het soortmerk P1 en bleven tot 1900 en 1898 in dienst. De locomotieven met een nieuwe ketel kregen het soortmerk P² en bleven tot 1903-1915 in dienst. Een aantal locomotieven werd doorverkocht aan aannemers, waar ze nog enige jaren werden gebruikt, om of weer doorverkocht te worden of afgevoerd te worden.
SS 1003-1029 De locomotieven 3-5, 8, 12, 13, 17-20, 23-25, 28 en 29 gingen naar de SS en kregen de SS nummers 1003-1005, 1008, 1012, 1013, 1017-1020, 1023-1025, 1028 en 1029 (eenvoudigweg de NRS nummers verhoogd met 1000). De SS zette de ketelvervanging voort met de 1008, 1023 en 1028, die eveneens een ketel met een maximale stoomspanning van 10,3 kg/cm² kregen. De locomotieven met nog de oude ketels werden tussen 1884 en 1909 afgevoerd. De locomotieven met een nieuwe ketel werden tussen 1910 en 1921 afgevoerd. De 1003 en 1004 haalden daarmee nog het nieuwe nummerplan van 1921, door het samenvoegen van de materieelparken van de SS en HSM, en zouden van de NS nummers 201 en 202 worden voorzien. Doordat echter al bekend was dat de locomotieven zouden worden verkocht, werd van de omnummering afgezien. Ook de SS verkocht enkele locomotieven aan aannemers.
Overzicht Fabrieksnummer In dienst NRS nummer Nieuwe ketel SS nummer HSM nummer HSM soortmerk Uit dienst Naam (bij LD&CR / bij aannemer) Bijzonderheden 817 1855 1 324 - 1894 818 1855 2 10,3 kg/cm² in 1889 336 P² 1914 Verkocht in 1914. 819 1855 3 10,3 kg/cm² in 1886 1003 1921 Zou in 1921 NS 201 worden. Verkocht in 1921. 823 1855 4 10,3 kg/cm² in 1886 1004 1921 Zou in 1921 NS 202 worden. Verkocht in 1921. 824 1855 5 1005 1894 825 1855 6 325 - 1894 837 1855 7 8,3 kg/cm² in 1882 334 P² 1910 838 1855 8 10,3 kg/cm² in 1891 1008 1912 839 1855 9 326 - 1891 840 1855 10 10,3 kg/cm² in 1889 337 P² 1903 841 1855 Oorspronkelijk besteld door NRS, maar geleverd aan de London, Brighton and South Coast Railway. 842 1855 Oorspronkelijk besteld door NRS, maar geleverd aan de London, Brighton and South Coast Railway. 884 1855 11 8,3 kg/cm² in 1881 335 P² 1915 Verkocht in 1915. 885 1855 12 1012 1884 Marie In 1898 verkocht aan aannemer Th. Verhoeven in Utrecht. In 1901 doorverkocht. Gesloopt in 1913. 886 1855 13 1013 1909 887 1855 14 327 - 1892 895 1855 15 328 - 1892 896 1855 16 329 P1 1900 897 1856 17 1017 1897 Lize In 1897 verkocht aan aannemer Th. Verhoeven in Utrecht. In 1899 gesloopt. 898 1856 18 10,3 kg/cm² in 1887 1018 1915 908 1856 19 8,3 kg/cm² in 1881 1019 1910 906 1856 20 1020 1894 In 1895 verkocht aan aannemer B. van Buuren in Amsterdam. Tot 1897 gebruikt. 907 1856 21 10,3 kg/cm² in 1883 338 P² 1905 909 1856 22 330 - 1894 918 1856 23 10,3 kg/cm² in 1891 1023 1916 919 1856 24 10,3 kg/cm² in 1889 1024 1912 942 1856 25 1025 1910 943 1856 26 331 - 1891 944 1856 27 332 - 1891 945 1856 28 10,3 kg/cm² in 1892 1028 1913 946 1856 29 1029 1894 In 1895 verkocht aan aannemer B. van Buuren in Amsterdam. Tot 1897 gebruikt. 947 1856 30 331 P1 1898 Lydia In 1898 verkocht aan aannemer Th. Verhoeven in Utrecht. In 1903 gesloopt. 957 1856 31 1891 Onyx In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief. 958 1856 32 1891 Emerald In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief. 959 1856 33 1891 Diamond In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief. 960 1856 34 1891 Ruby In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief. 961 1856 35 1891 Amethyst In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief. 962 1856 36 1891 Pearl In 1861 verkocht aan LD&CR. In 1864/1865 verbouwd tot tenderlocomotief.
Categorie:Nederlands spoorwegmaterieel Categorie:Stoomlocomotief Categorie:Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij Categorie:Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij Categorie:Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen Categorie:Locomotief van Sharp, Roberts and Company