Simon Montagu McBurney (Cambridge, 25 augustus 1957) is een Brits acteur, schrijver en theaterregisseur. Hij is oprichter en directeur van het Théâtre de Complicité / Complicite. McBurney is in Nederland vooral bekend vanwege een aantal door hem geregisseerde voorstellingen binnen het Holland Festival.
Levensloop Simon McBurney werd in 1957 geboren in de Engelse universiteitsstad Cambridge. Zijn vader, Charles McBurney, was een Amerikaans archeoloog en wetenschapper. Zijn moeder, Anne Francis Edmondstone (geboren Charles), was een secretaresse met Engels-Schots-Ierse voorouders. McBurney studeerde Engelse literatuur aan de Universiteit van Cambridge, waar hij in 1980 afstudeerde. Kort daarna vertrok hij naar Parijs waar hij een theateropleiding volgde aan het Institut Jacques Lecoq.
Simon McBurney is sinds zijn tienerjaren bevriend met de actrice Emma Thompson. De Australische actrice Jacqueline McKenzie is al vele jaren zijn levenspartner.
Loopbaan In 1983 richtte hij samen met Annabel Arden en Marcello Magni het Théâtre de Complicité op, een reizend theatergezelschap dat veel gebruikmaakt van multimedia-technieken, maar ook van lichamelijke uitdrukkingskracht van de betrokken acteurs. Enkele theaterprodukties werden ook verfilmd, waaronder Mnemonic (1999) en The Elephant Vanishes (2003). In 2002 regisseerde hij Bertolt Brecht's Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui, dat onder meer met Al Pacino in de hoofdrol in New York werd opgevoerd.
In 2000 produceerde hij de live-show van het Britse komische duo French and Saunders. Samen met Dawn French speelde hij ook in de tv-comedyserie The Vicar of Dibley. Vanaf 2010 speelt hij de rol van aartsdeken Robert in de BBC comedyserie Rev. Verder speelde McBurney tal van grote en kleine rollen in speelfilms en tv-series.
In Nederland vestigde McBurney zijn reputatie door een aantal spraakmakende voorstellingen, onder andere in het kader van het Holland Festival. A Disappearing Number, gebaseerd op de levens van de wiskundigen Srinivasa Aaiyangar Ramanujan en Godfrey Harold Hardy, was in 2007 in de Stadsschouwburg Amsterdam te zien. In 2010 regisseerde hij de opera A Dog's Heart van Alexander Raskatov in het Amsterdamse Muziektheater. In 2012 regisseerde hij in het Holland Festival een indringende voorstelling gebaseerd op de roman The Master and Margarita van Michail Boelgakov. In hetzelfde jaar bracht De Nederlandse Opera zijn enscenering van Mozart's Die Zauberflöte. In 2016 was hij opnieuw te gast op het Holland Festival met The Encounter, een door hemzelf gespeelde solovoorstelling, waarin hij het publiek door middel van koptelefoons meeneemt naar het Amazoneregenwoud.
Theaterproducties 1997: The Caucasian Chalk Circle en The Chairs 1998/1999: The Street of Crocodiles (herneming) en The Vertical Line 1999: Mnemonic 2000: Light 2001–2002: The Noise of Time (een biografie van Dmitri Sjostakovitsj) 2002: Genoa 01 en ''Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui 2003: The Elephant Vanishes van Haruki Murakami 2004: Strange Poetry en Measure for Measure 2007: A Disappearing Number 2008: Shun-kin 春琴 2010: A Dog's Heart (opera) 2012: The Master and Margarita 2012: Die Zauberflöte (opera) 2015: The Encounter
Filmografie 1991: Kafka 1993: Being Human 1993: Mesmer 1994: A Business Affair 1994: Tom & Viv 1996: The Ogre 1997: The Caucasian Chalk Circle 1998: Cousin Bette 1999: Inside-Out 1999: Onegin – A life in St. Petersburg 2000: The Furnace 2000: Changing Stages (mini-tv-serie) 2003: Skagerrag 2003: Bright Young Things 2003: The Reckoning 2004: The Manchurian Candidate 2004: Human Touch 2006: Friends with Money 2006: Mr. Bean's Holiday 2006: The Last King of Scotland 2007: The Golden Compass 2008: The Duchess 2008: Body of Lies 2010: Robin Hood 2010: Harry Potter en de Relieken van de Dood deel 1 2011: Tinker, Tailor, Soldier, Spy 2014: Magic in the Moonlight 2015: Mission: Impossible – Rogue Nation 2016: The Conjuring 2 2016: Allied 2018: The Mercy 2020: Siberia 2020: Wolfwalkers 2022: The Pale Blue Eye 2024: Nosferatu
Onderscheidingen, nominaties 1998: Laurence Olivier Award ("beste theaterregie van 1997", voor The Caucasian Chalk Circle) 1999: London Critics’ Circle Theatre Award ("beste nieuwe productie", voor Mnemonic) 2005: Officier in de Orde van het Britse Rijk 2007: Nominering voor de Nestroyprijs (Wiener Festwochen), voor A Disappearing Number 2008: Konrad-Wolfprijs 2012: Op het 66e Festival van Avignon was hij "Artiste Associé"
Externe links
Théâtre de Complicité
Categorie:Brits toneelregisseur Categorie:Brits acteur Categorie:Brits schrijver