De napoleonwever (Euplectes afer) is een zangvogel uit de familie Ploceidae (wevers en verwanten).
Herkenning De vogel is 10 cm lang en weegt 11 tot 20 g. Het is een klein soort wever met een korte staart. Het mannetje in broedkleed van de nominaat heeft een goudgele kruin en nek, waarbij dit geel doorloopt tot over de flanken, stuit en de onderstaartdekveren. De vogel heeft een zwart masker en een zwarte snavel en een grote zwarte vlek op de buik. Bij de ondersoorten buiten West-Afrika zoals E. a. strictus en E. a. taha, reikt het zwart tot op de borst en keel. De rug is bruin, geel en zwart gestreept. Het vrouwtje en het mannetje buiten de broedtijd zijn onopvallend bruin en grijs gestreept met een lichte buik en lichtgele wenkbrauwsteep en een donkere oog- en kruinstreep. Handbook of the Birds of the World deel 15, 2010.
Verspreiding en leefgebied Deze soort komt wijdverspreid voor in Afrika ten zuiden van de sahara. Er zijn vier ondersoorten:Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.1). E.a. strictus: centraal Ethiopië. E.a. afer: van Mauritanië, Senegal en Gambia tot westelijk Soedan, Congo-Kinshasa en noordwestelijk Angola. E. a. ladoensis: van Zuid-Soedan en zuidwestelijk Ethiopië tot noordelijk Tanzania. E. a. taha (tahawevers): van zuidwestelijk Angola, Zambia en zuidwestelijk Tanzania tot Zuid-Afrika.
Verwilderde populaties, ontstaan uit ontsnapte kooivogels, bestaan in Jamaica, Japan, Portugal en Puerto Rico.
Het leefgebied is meestal in laagland, maar in Ethiopië tot op 1800 m boven de zeespiegel, meestal open gebieden met grasland. De broedgebieden liggen in zeer natte gebieden, zoals moerassen of ondergelopen terreinen.
Status De grootte van de wereldpopulatie is niet gekwantificeerd. De vogel is betrekkelijk algemeen in geschikt habitat en men veronderstelt dat de soort in aantal stabiel is. Om deze redenen staat de napoleonwever als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
Categorie:Wevers en verwanten Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied Categorie:IUCN-status niet bedreigd