Bioresonantietherapie (BRT) is een alternatieve geneeswijze die stelt dat elk orgaan een specifieke trillingsfrequentie van elektromagnetische aard heeft. Bij ziekte of onbalans in het lichaam zou die trilling verstoord zijn. Volgens de beoefenaars van bioresonantie kan deze verstoring met bioresonantie-apparaten worden vastgesteld. Afhankelijk van de richting van bioresonantie kan een verstoring hersteld worden met bioresonantie-apparatuur, bijvoorbeeld door specifieke trillingen toe te dienen die tegengesteld zijn aan de schadelijke trillingen. Soms wordt dit gedaan in combinatie met een al dan niet homeopathisch medicijn.
De verschillende bioresonantie-apparaten werken doorgaans met elektroden die de patiënt vasthoudt of die op specifieke punten op het lichaam worden gezet. Soms wordt de huidweerstand gemeten, soms trillingen.
Bioresonantie-therapeuten zeggen succes te behalen bij de behandeling van een breed scala aan aandoeningen, variërend van hoofdpijn, allergie, eczeem, littekens, tot gewrichtsklachten en spijsverteringsklachten, maar ook kanker, virusziekten en bacteriële infecties zoals de ziekte van Lyme worden genoemd.
Geen van de verschillende theorieën achter bioresonantie is wetenschappelijk onderbouwd en de effectiviteit van de methode wordt niet bewezen en evenmin plausibel geacht.
Geschiedenis Het is niet mogelijk alle varianten van bioresonantie-therapie te bespreken en elk jaar komt er nieuwe apparatuur op de markt.IOCOB: 'Bioresonantie doorgelicht', info verkregen op 20 november 2009. De werking van de gebruikte apparatuur verschilt en wordt niet altijd door de leverancier toegelicht. Wel kan een beeld geschetst worden van de meest invloedrijke historische ontwikkelingen, en de in het Nederlandse taalgebied meest gebruikte vormen.
Radionica De theorie achter radionica is dat bij een gezond persoon bepaalde energie-frequenties door het lichaam bewegen die gezond zijn. Bij een ongezond persoon komen volgens deze theorie andere, afwijkende energie-frequenties voor die horen bij bepaalde kwalen. Albert Abrams (1864–1924) uit de VS ontwikkelde een reeks radionische (radionics) machines om dit te diagnosticeren en om het te helen door de toediening van de juiste frequenties die de ziekelijke trillingen weer in balans brengen.
Een aantal apparaten van Abrams bevatten een elektrisch circuit waarmee de huidweerstand gemeten kan worden. De dynamizer bevatte iets waarmee volgens Abrams patiënten op afstand gediagnosticeerd konden worden, bijvoorbeeld een druppel bloed van de patiënt op een filterpapiertje. De miljarden elektronen in een druppel bloed vormen volgens deze zienswijze de neerslag van de vele vibraties in het hele lichaam. De dynamizer werd verbonden met de druppel bloed en het voorhoofd van een gezonde vrijwilliger. Bij deze gezonde vrijwilliger kon vervolgens de ziekte gediagnosticeerd worden, bijvoorbeeld door op de buik van de vrijwilliger te kloppen. Naast bloed zouden ook haren of zelfs zoiets persoonlijks als een handtekening hiervoor in aanmerking komen.
Na de diagnose kon de behandelaar andere apparaten van Abrams zoals de oscilloclast inzetten om op afstand genezende vibraties naar de patiënt te zenden.Fishbein, Morris, The New Medical Follies (1927) Boni and Liverlight, New York Pages 39-41 Abrams noemde zijn methode "electronics" of "Radio Therapy" en het systeem ERA (Electronic Reactions of Abrams).
Kritiek op radionica Critici vinden dat deze procedure meer lijkt op een vorm van mimetische magie in plaats van op een wetenschappelijk gefundeerde methode. De oscilloclast van Abrams kreeg bekendheid als "the black box" (zwarte doos).William F. Williams (2000): 'Encyclopedia of Pseudoscience (Facts-on-File)' Wie het leasede (Abrams werd miljonair door het leasen van zijn apparaten) mocht de doos niet openen, onderzoeken of onderhouden. Bij opening zou de gebruiker namelijk merken dat er niet veel meer in zat dan wat bedrading, zoemers en lampjes.Skeptics, David Cole (2000): 'From ERA to EAV, the Sorry Saga of the Black Box', New Zealand Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal, info verkregen op 20 november 2009.
De theorie over energie-frequenties is niet gebaseerd op feiten of experimenten. Door onderzoek in opdracht van Scientific American werd in 1924 bewezen dat radionica niet werkt. "Scientific American concluded: 'At best, [ERA] is all an illusion. At worst, it is a colossal fraud.'"
Electronic Radio Biola Begin jaren twintig van de 20e eeuw raakte een aantal Bijbelonderzoekers (sinds 1931 Jehova's getuigen) onder de indruk van Abrams' ERA en met name van de oscilloclast. Een van hen, Dr. R. A. Gamble, ontwikkelde een eigen variant: de Electronic Radio Biola, die ziekelijke vibraties van alle chronische ziekten zou kunnen opslaan in vloeistoffen of andere media, die het probleem neutraliseerden als ze werden toegediend aan de patiënt. Met de Biola hoopte Dr. Gamble het probleem van verkeerde diagnoses en hoge medische kosten op te lossen.The Electronic Radio Biola', Research and opinions on Jehovah's Witnesses, info verkregen op 20 november 2009. Er verschenen enkele artikelen en advertenties over in het tijdschrift The Golden Age, uitgegeven door het Wachttorengenootschap. Eind 1925 verontschuldigde Clayton J. Woodworth, de hoofdredacteur van The Golden Age, zich voor de advertenties en verklaarde dat deze met de beste bedoelingen waren geplaatstThe Golden Age, 2 december 1925, blz. 140, par. 9. en sinds 1950 heeft het Wachttorengenootschap in artikelen over medische behandelingen geen adviserende uitspraken meer gedaan, behalve wanneer deze direct of indirect verband houden met (de gevolgen van) het verbod op het accepteren van bloedtransfusie.
Frequenties en acupunctuur In het midden van de twintigste eeuw vond bioresonantie aansluiting bij Oosterse ideeën uit onder andere de acupunctuur dat er energiestromen in het lichaam zijn die door meridianen lopen, welke verstoord kunnen zijn door ziekten of gebreken.
In 1951 presenteerde de Japanse dokter dr. Yoshio Nakatani zijn theorie over meridianen. Hij mat een verlaagde weerstand in de huid bij de 361 klassieke Chinese acupunctuurpunten. Deze goed geleidende punten ('ryodoten') volgen meridianen die hij "ryodoraku" noemde (ryo = goed, do = elektrisch geleiden, raku = lijn). De punten kunnen met een Ryodoraku Neurometer gemeten worden aan de polsen en enkels. Bij een verschil tussen de linker - en rechterhelft van het lichaam kan het evenwicht volgens deze genezers met acupunctuurnaalden, waarop zwakstroom kan worden gezet, worden hersteld.Alternative Care Chiropractic Frank M. Painter, D.C.: '', laatste update 16 juli 2008, info verkregen op 20 november 2009.
Elektroacupunctuur volgens Voll thumb|Elektrisch schema van elektroacupunctuur volgens Voll (EAV)In tegenstelling tot Ryodoraku wordt er bij elektroacupunctuur volgens Voll geen gebruik gemaakt van naalden, maar afhankelijk van de leverancier van onder andere testpennen, elektroden op de vinger, handvatten en voetplaten. Eind jaren veertig van de twintigste eeuw begon de Duitse arts en ingenieur dr. Reinhard Voll met het ontwikkelen van elektroacupunctuur volgens Voll (EAV), ook wel bekend als Vollse acupunctuur, en als Elektro-Dermale Screening (EDS). Voll noemt zijn apparaat om de elektroacupunctuurpunten mee te meten de Dermatron.
Elektroacupunctuur volgens Voll volgt het idee van de acupunctuur dat het lichaam is ingedeeld in meridianen, dat een energie-systeem in het lichaam uit balans kan raken, en dat problemen bij de acupunctuurpunten te meten zijn. Het begrip 'Zeigerabfall' staat centraal staat bij de EAV: bij de meting slaat de meter eerst uit en zakt dan terug. De uitslag, de mate van terugval en hoe snel dat gaat zijn voor de diagnose van belang. Voll ontdekte -volgens hem bij toeval- dat het opnemen van verdunde stoffen (zoals het gif Roundup) meetbare reacties opriep in de Zeigerabfall.
Kritiek op elektroacupunctuur volgens Voll Uit nader onderzoek door M.A. Klein Breteler en anderen is gebleken dat EAV gewoon de huidweerstand meet. De huidweerstand hangt vooral af van het vocht dat zich in de opperhuid (epidermis) bevindt. Door allerlei oorzaken, zoals zweten, verandert de geleiding van de huid. Doordat de elektrode stevig (tot pijnlijk aan toe) wordt aangedrukt wordt er ook vocht uit de cellen in de ruimte tussen de cellen geperst, waardoor de geleiding groter wordt. Na enige tijd sijpelt het vocht tussen de cellen weg en neemt de weerstand weer toe: de Zeigerabfall. De behandelaar kan de meting dus bijsturen door de kracht waarmee hij de elektrode indrukt en de emotionele reactie van de patiënt te beïnvloeden. Bij de diagnose speelt dus net als zoeken met de wichelroede het ideomotorisch effect een rol, maar ook het geloof in dikwijls zeer zelfverzekerd vertelde theorieën en de dure en complex uitziende apparatuur.Vereniging tegen Kwakzalverij (30 april 2009): 'Encyclopedie: Elektroacupunctuur volgens Voll (EAV)', info verkregen op 20 november 2009.
VEGAtest Helmut Schimmel werkte dit idee als diagnostische methode verder uit. Rond 1968 kwamen VEGAtest apparaten op de markt. Onder de naam VEGAtest / Test Expert Plus en VEGAcheck / Check Medical Plus verkoopt de firma Wegamed Gmbh meet- en behandelapparatuur die door zeer veel therapeuten worden gebruikt. De vegatest wordt ook met de term vegetatieve reflextest (VRT) aangeduid.
Volgens deze richting van de bioresonantie ligt de oorzaak van allerlei ziektes in “energetische pathologie”; het eerste teken van een afwijking in het lichaam bestaat uit een elektrische lading, die uiteindelijk tot structurele veranderingen zal leiden. Het Vega-toestel is volgens de volgelingen in staat deze “bio-energetische” verschijnselen vast te stellen door het meten van de verandering in de elektrische weerstand van de huid via “acupunctuurmeridianen” gecombineerd met het gebruik van homeopathische preparaten.Hans Berends (najaar 2003): “Elektrodiagnostische” testen, in: het verenigingsblad van de Lyme patiëntenvereniging. Geraadpleegd op 6 dec. 2009 op forum
De vegatest gebruikt weerstandsmetingen en filterampullen, waarin homeopathische preparaten zitten. Eerst wordt de geleiding van een acupunctuurpunt gemeten zonder ampul, en dit wordt vergeleken met de geleiding met de ampul in de meetkring. Hiermee wordt de gezondheid van organen gemeten, of vastgesteld of er een gebrek is aan vitaminen en mineralen, of dat er sprake is van allergieën, schimmels en parasieten, tandproblemen, schade door pesticiden, psychologische stress, vergiftiging door zware metalen of voedselintolerantie. De plaats van het probleem kan bepaald worden met andere extracten in de ampullen, ditmaal van de organen waar het probleem zich voordoet. De apparaten kunnen ook voorzien zijn van de mogelijkheid om een therapeutische magnetische kaart te maken die bedoeld is om de patiënt te genezen.
Kritiek op de VEGAtest Helmut Schimmel heeft geschreven dat de basis van de werking van de VEGA testmethode nog niet bekend was.C. H. Katelaris, J. M. Weiner, R. J. Heddle, M. S. Stuckey and K. W. Yan for The Australian College of Allergy (augustus 1991): 'POSITION STATEMENT Vega testing in the diagnosis of allergic conditions', "The Medical Journal of Australia", info verkregen op 20 juni 2006 Er zijn nooit studies gepubliceerd in betrouwbare tijdschriften waaruit de waarde van deze methodiek blijkt. Sinds 2000 zijn er in toonaangevende tijdschriften wel artikelen gepubliceerd waaruit duidelijk blijkt dat deze methode niet tot betrouwbare resultaten leidt.IOCOB 'VEGA test: een bioresonantie test' - Site bezocht 11 april 2010